Tên thật là Born Dante Beze, anh sinh ngày 11/12/1973, Mos liên tục chứng tỏ bản thân anh là một trong số những người có tầm nhìn mới xa hơn về hip-hop - những người đã phá tan phong cách rập khuôn theo kiểu 'Gangsta rapper' để đưa hip-hop lên những tầm cao mới lý thú hơn. Quả thực, Mos là một MC đáng kể, hết lòng với âm nhạc, với sự đam mê trong ý thức xã hội cùng một tài năng siêu phàm để nuôi dưỡng những gì chắc chắn sẽ gắn kết vị trí của anh trong lịch sử âm nhạc.

Sinh ra ở Brooklyn, New York, Mos trưởng thành tại trung tâm kỷ nguyên vàng hip-hop của thập niên 80, những người đứng đầu New School thời kỳ ấy (Rakim, Big Daddy Kane, De La Soul) đã truyền cảm hứng cho anh. Mos Def lớn lên trong một thời kỳ nơi "hầu hết mọi người đều là fan hâm mộ (của hip-hop) đồng thời là các fan thực sự trong tương lai của thể loại này. Nhưng Mos không chỉ lĩnh hội toàn bộ những ảnh hưởng hip-hop xung quanh, anh còn say mê với kiến thức băng qua lãnh địa nghệ thuật; là những suy ngẫm jazz của Ahmad Jamal, những ca từ pop trữ tình của Steely Dan, bài tụng ca gợi tưởng của Chinua Achebe hay sự hài hước khi so sánh giữa các nền văn hoá của Danny Hoch. Mos nói: "Tôi không chỉ được nghệ thuật của người da đen truyền cảm hứng, mà còn bị tác động bởi tất cả lĩnh vực nghệ thuật tuyệt hảo, những biểu trưng của nền nghệ thuật chân chính và xác thực".

Được sự cổ vũ của anh trai (Medina Greens DCQ), Mos đã thành lập nhóm nhạc đầu tiên với em gái - Urban Thermo Dynamics (UTD). Trong thu âm đầu tiên - 'My Kung Fu' phát hành năm 1994, tài năng của Mos thực sự toả sáng Sau khi thoát khỏi vụ kiện của UTD, Mos được mời tham gia vào ban nhạc gia đình Native Tounges, do Afrika Bambaataa thành lập. Điều này tạo ra điểm nhấn cần thiết để Mos gây dựng danh tiếng bằng tài năng không thể phủ nhận, anh tiến tới xuất hiện nhiều lần trong 'Big Brother Beat' của De La Soul và 'Love Song' của Bush Babee. Nhiều hãng thu âm quan tâm và hướng sự chú ý tới sức hấp dẫn và thu hút của Mos (yếu tố cần thiết để lôi cuốn mạng lưới khán giả đông đảo trên khắp thế giới) cùng những kỹ năng gieo vần khéo léo, thông minh anh có.

Đó chỉ là một sự kiện của thời kỳ trước khi Mos tìm ra con đường tới hãng thu âm của anh, anh đã chọn một hãng độc lập nhiều triển vọng - Rawkus để bộc lộ tài năng của mình.Tại Rawkus, Mos tìm thấy một hãng sẵn sàng thể hiện các nguyên tắc của anh - "Tôi không thích trở thành một người bị ràng buộc, Tôi thích làm chủ những mối quan hệ của riêng mình, cộng tác với những người bạn của riêng tôi". Với thoả thuận thu âm mới của Mos ngay lập tức xuất hiện tác phẩm kinh điển bí mật 'Universal Magnetic', kết hợp một nhịp phách jazz với dòng rhyme rung động vô tận của Mos và nhanh chóng đưa anh tới vị trí được yêu thích nhất. Đồng thời năm 1996, Mos lần đầu tiên hợp sức với Talib Kweli - người chẳng mấy chốc trở thành cộng sự trong rhyme của anh, tạo ra sản phẩm huyền thoại của sự cộng tác 'Fortified Live'.

Ở Talib Kweli, Mos cảm nhận một người anh trai với cách thức tư duy, tài năng và đức tin tương tự. Cả hai đều nhận thức rất rõ về phương diện xã hội, các nhà hoạt động xã hội công cộng đã chứng kiến toàn cảnh rộng lớn hơn về ảnh hưởng của hip-hop tại Mỹ cũng như trên thế giới. Hai người sau đó đã hợp nhất để lập ra 'Blackstar', cái tên ra đời sau lần đầu tiên Negro sở hữu công ty steamship tại châu Phi, và đã sản xuất album đầu tay - 'Mos Def and Talib Kweli Are....Blackstar'. Album đầu tiên của Blackstar nhanh chóng trở thành một trong những album quan trọng nhất của năm 1998. Mos cố gắng giải thích điều gì khiến Blackstar có ý định song tấu - "Tôi biết điều này nghe sẽ cũ rích nhưng - đó gần như là tình yêu và lòng tự trọng của người da đen. Những điều mà tôi và Kweli thể hiện trong nhiều thu âm chính là tình yêu trong niềm tự hào dân tộc và truyền thống của chúng tôi, những người ở trong đất nước này, và gần như sự kiên cường trong tâm hồn ngày càng tiến lên phía trước".

Năm 1999, ba tháng trước những chuỗi quảng cáo cao độ kết thúc thiên niên kỷ, Mos đã sẵn sàng tiết lộ album solo đầu tiên của anh - 'Black On Both Sides'. RIAA đã chứng nhận album vàng hiện thân cho quá khứ xuất sắc của hip-hop, và những hồi chuông mở ra tư cách của một trong số những nguồn hy vọng sáng sủa nhất cho tương lai. Trong khi Mos Def được đặt ở vị trí trung tâm siêu sao mới đầy sáng tạo của album, đĩa LP đồng thời là một dự án cộng tác với nhiều người từ nữ ca sĩ hát về tình yêu tan vỡ Vinia Mojica tới to Ali Shaheed Muhammed của Ummah, hay huyền thoại jazz Weldon Irvine.

Duy nhất! tiêu chuẩn cho sự kết hợp mà theo Mos đó là "mọi người thực sự hướng tới suy nghĩ và cố gắng phát triển những ý tưởng của mỗi người về hip-hop và sự hình dung của họ về những gì một nghệ sĩ hip-hop cần có". Có lẽ một trong số các ca khúc nổi bật nhất trong album đơn giản mang tiêu đề "Hip Hop", thật ngắn gọn nhưng lại phản chiếu một cách hùng hồn trong nền văn hoá phức hợp của nhạc rap và ngành công nghiệp âm nhạc.

Black On Both Sides trịnh trọng công bố Mos là người mang lại giá trị nhạc rap chân chính. Không còn nghi ngờ gì nữa, với tất cả tài năng anh bộc lộ, duy nhất chỉ là vấn đề thời gian trước khi anh (và Kweli) trở thành những ngôi sao rap nổi tiếng khắp thế giới. Mos Def có sự am hiểu từng trải sâu sắc đáng nể về hip-hop và Black on Both Sides dường như được tạo nên để truyền cảm hứng với sức tưởng tượng và tham vọng rất lớn của nó. Bên cạnh đó, anh lại có một viễn cảnh khác: ''Một cuộc cách mạng hoàn toàn cá nhân, tôi không làm điều này để được công chúng ca ngợi. Tôi làm điều này bởi nó hết sức chân thành với tôi".

(Thái Bình tổng hợp)