Jazz cùng các nghệ sĩ nước ngoài thỉnh thoảng cũng xuất hiện ở những đêm diễn mini tại một số phòng trà: Saxophone, The Jazz Cafe... Nhưng điều đó vẫn chưa đủ để giải “cơn khát” của một bộ phận giới mộ điệu. Nhận lời mời của Viện Goethe Hà Nội, đêm 13 tháng 4, giàn nhạc Jazz NRW từ nước Đức đã cống hiến một bữa tiệc Jazz tại Nhạc viện TP HCM. Từ hôm nay, những sứ giả văn hoá này tiếp tục lưu diễn tại Hội An, Đà Nẵng và sau đó quay về Hà Nội.

Trong kí ức của những người đã từng làm việc tại Đức, người ta có lẽ sẽ không quên những cái tên như Beethoven, Johann Sebastian Bach, Schumann,… trong đời sống âm nhạc nước này. Đành rằng đây là xứ sở của âm nhạc hàn lâm và thể loại Jazz trên thế giới thu hút nhiều giới trẻ hơn nhạc kịch, nhạc cổ điển,… nhưng khán giả cũng không khỏi ngỡ ngàng khi gần một nửa thành viên dàn nhạc NRW có tuổi đời chưa đầy 20. “Trẻ người”, nhưng ngón nghề của họ không hề “non”  chút nào. Bộ hơi đóng vai trò chủ đạo trong đêm diễn, mười hai nghệ sĩ chơi saxophone, trumpet, trombone khiến người xem được một đêm “mãn nhĩ”.

Bên cạnh đó, không thể phủ nhận vai trò đắc lực của contrabass, piano, trống, guitar, bass hùng hậu. Dàn nhạc chơi khá đều tay, lần lượt từng nhạc công, từng vị trí đều có cơ hội tiến lên phía trước để thể hiện những đoạn solo của riêng mình. Tiếng vỗ tay tán thưởng trong khán phòng lập tức vang lên ngay khi mỗi đoạn solo kết thúc là câu trả lời cho những nghi vấn về sự trẻ trung của dàn nhạc. Không một ai kém thế trong bản hoà tấu chung. Chơi solo với kèn trombone đòi hỏi trình độ rất điêu luyện của nhạc công. Khác với thanh âm mềm mại, uyển chuyển, quyến rũ của tiếng kèn saxophone hay trumpet; đặc thù của trombone thường hào hùng và dữ dội trong khúc khải hoàn. Nó đòi hỏi sự tinh tế trong làn hơi, và nhạy cảm trên từng đầu ngón tay của nhạc công. Cho nên, những câu nhạc phiêu linh với trombone của NRW là một món lạ trong khẩu vị jazz của khán giả Việt Nam.

Nét tài hoa của ban nhạc đến từ nước Đức thể hiện qua cách chọn và xử lí nhạc phẩm. Xuyên suốt đêm diễn là sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa sáng tác và thể hiện. Sử dụng rất nhiều hợp âm nghịch, nhưng câu nhạc của NRW lại đi ngọt ngào, ngay sau tiếng trombone mạnh mẽ cao trào, lại là một giai tấu nhẹ nhàng sâu lắng tiếp nối.

Dàn nhạc Jazz NRW được thành lập từ năm 1975. NRW là tên viết tắt của bang Nordrhein Westfalen, bang đầu tiên của Đức. Với mong muốn thành lập một dàn nhạc Jazz trẻ của Bang và hỗ trợ các hoạt động của các dàn nhạc khác, Chủ tịch Bang lúc đó là ông Johannes Rau đã ủng hộ quyết định này. Dàn nhạc đã trở nên nổi tiếng và được biết đến qua nhiều dự án đặc biệt và mới lạ, trong đó có những sự cộng tác với các dàn nhạc cổ điển. NRW là cái nôi từng nuôi dưỡng nhiều nghệ sĩ hiện đang biểu diễn tại các dàn nhạc lớn ở nước Đức.

Nhiều người e ngại tính ngẫu hứng và phóng tác thiên về cá nhân trong jazz khó bộc phát được khi chơi trong một dàn nhạc lớn. Thành công của những dàn nhạc jazz hoà tấu chính là sự kết hợp giữa bài bản và phóng tác. Những nguyên tắc hàn lâm đảm bảo cho dàn nhạc có sự thống nhất, nhưng tính ngẫu hứng thăng hoa trong những đoạn solo của từng nhạc công lại quyết định rất nhiều điều. Chính vì vậy mà NRW có đến 2 nhạc trưởng đảm nhiệm 2 vai trò khác nhau, thay nhau chỉ huy đêm diễn. Những ca khúc Black Nile, Footprints ( Wayne Shorter ), Cantaloupe Island (Herbie Hancock),  Monk Bunk And Vice Versa, Canon (Charles Mingus), Bye Bye Blackbird (Ray Henderson, Mort Dixon) , Besame Mucho (Enrique Granados)… vốn không xa lạ gì với giới sành jazz., nhưng món quà đặc biệt nhất mà NRW mang đến cho khán giả TP HCM là giai điệu của bản dân ca Nam Bộ “Lý quạ kêu” vào cuối chương trình.

Tuy jazz vẫn luôn có những "tín đồ" riêng của mình, nhưng jazz vẫn rất “kén” người nghe do những nét đặc trưng rất riêng của thể loại. Chính vì vậy mà sự vắng mặt của phiên dịch- dẫn chương trình đã hạn chế khả năng tiếp nhận của khán giả. Trong bối cảnh “kén khách” của Jazz ở nước ta, thiết nghĩ, để jazz có thể dễ dàng đến với công chúng hơn, một tờ giới thiệu chương trình dành cho mỗi khán giả trong đêm diễn không phải là quá thừa.

Ý kiến khán giả:

*Khán giả Hoàng Việt, từng là du học sinh tại Đức: “Nếu nhắm mắt lại, ở những đoạn sôi nổi, mạnh mẽ, cao trào, tôi không thể nghĩ rằng chỉ có 20 nhạc công thể hiện, nhưng khi vào những câu nhạc sâu lắng, tôi lại càng không thể nghĩ rằng có quá nhiều người đến thế”.

*Khán giả Quốc Anh (Quận 1): “Có thể thấy bộ kèn là thế mạnh của NRW, người chơi piano cũng để lại những ấn tượng sâu sắc, tuy nhiên, giá như NRW thể hiện với nhiều nhạc cụ hơn thì sẽ rất phong phú”

Nguyễn Lê - Him Lam