..:: giaidieuxanh.vn ::..

Nói chuyện sáng tác

Bài 48: Hãy bắt đầu bằng những bài hát

[03/11/2008 11:57:25]

Tôi luôn nghe thấy ở đâu đó cũng như luôn tin tưởng và được truyền dạy rằng sản phẩm ghi âm phải bắt đầu từ bài hát. Nhưng phải đến sau gần năm năm cầm bút, tôi mới thực sự ngộ được chân lý đó.

Lúc ấy tôi đang ở trong phòng thu, ghi âm album mới của mình. Nik Venet, nhà sản xuất của tôi là người luôn sẵn sàng xả thân vì những bài hát. Một động thái của anh ấy trong quá trình ghi âm đều chỉ để phục vụ cho một mục tiêu duy nhất: bảo vệ và bảo vệ bài hát cũng như ý nghĩa của nó.

Đầu buổi ghi âm, Shel Talmy, người đang ghi âm ở phòng bên cạnh, bước sang nói chuyện với Nik Venet. Talmy cảm ơn Venet đã giúp cho anh ta có cơ hội trở thành nhà sản xuất album cho The Who và David Bowie.

Talmy cũng đề cập đến bài báo đã viết rằng anh ta và Venet là hai trong những nhà sản xuất album có được cái nhìn toàn diện, không chỉ đơn thuần là kỹ thuật viên, người lựa chọn ban nhạc hay người giám sát, mà là những con người của bài hát - có thể nhìn thấy trước album đang thực hiện như là một tổng thể để rồi bám sát vào điều đó và cuối cùng cho ra một tác phẩm hoàn chỉnh. Phải đến vài tuần sau, tôi mới hiểu được nhiều hơn về điều bài báo đề cập.

Khi ban nhạc đến, Nik Venet giải thích với họ về ý tưởng của album và trao cho họ những bản ghi ca từ cùng với bản nhạc dành riêng cho từng người. Khi tôi đi lấy trà trở về, họ đã sẵn sàng để nghe thử và đánh giá các bài hát. Họ luôn biết rõ đấy không chỉ là một buổi ráp nhạc mà còn là để đánh giá bài hát trên phương diện tổng thể, kể cả ca từ. Phần tôi, tôi vừa chơi piano vừa trình bày sáng tác của mình; họ thì lắng nghe và bình luận. Rồi chúng tôi sẽ cùng nghe lại bài hát đó trên băng. Ở lần thứ ba hoặc tư, cũng có khi là sớm hơn, những nhạc sĩ huyền thoại của ban nhạc (vài người trong số họ có những tác phẩm tôi đã ngưỡng mộ từ nhiều thập kỷ trước) bước vào ghi âm. Đã từng có kinh nghiệm vài năm hoạt động solo (chơi nhạc, sáng tác, trình diễn và ghi âm) nhưng tôi vẫn không khỏi xúc động khi nghe họ chơi.

Một trường hợp rất đặc biệt, trong bài hát “Chinese Boxes”, tôi đã nghe thấy vài điểm rất đáng kinh ngạc qua sự biểu diễn của Abe Leboriel (bass). Khi nghe lại bản ghi, tôi nhận ra rằng anh ấy không chỉ nắm bắt được linh hồn của ca khúc mà thậm chí còn khiến cho nó thêm đặc sắc nhờ thêm vào âm bội đặc trưng của phương Đông. “Tôi đang đánh không phải là nốt nhạc mà là những ca từ”, anh ấy nói bằng cái kiểu và chất giọng không lẫn vào đâu được. Không phản đối, những nhạc sĩ xuất chúng khác (như Dean Parks, Craig Stull, Tim May, và Dennis Budemier chơi guitar cùng Jim Hugart, Abe Leboriel chơi bass) quay sang bình luận về nội dung của các bài hát, giai điệu và ca từ. Và họ đã chơi theo đúng như những gì họ cảm nhận được về các bài hát. Vì vậy nỗi sợ của tôi về một nhóm nhạc công được tập hợp và chỉ biết chăm chú đọc các nốt nhạc, không chú ý gì đến ca từ, giai điệu cùng nội dung bài hát đã trở nên hoàn toàn vô căn cứ. Khi những buổi thảo luận cơ bản kết thúc cũng là lúc các bài hát đã được xem xét một cách kỹ lưỡng. Và tôi đã có được những track nhạc tuyệt vời nhất trong sự nghịêp của mình.

Một nhà sản xuất thực sự cũng giống như là đạo diễn của một bộ phim. Người đó phải nắm được kịch bản càng sâu sát càng tốt trước khi bắt đầu ghi âm và phải trực tiếp tuyển lựa ban nhạc, ca sĩ. Tương tự như vậy, Nik Venet luôn theo sát tôi trong suốt thời gian chúng tôi cộng tác. Ngay sau khi chúng tôi hoàn thành album “American Romance”, tôi bắt tay vào sáng tác cho album “Rosebud”. Nhiều lần, tôi nhận được điện thoại vào những giờ bất tiện nhất, và đầu dây bên kia luôn là giọng của Venet. Cũng có khi là một bức fax từ Venet bảo tôi phải đọc cái này, xem cái kia, làm việc đó. Trong mỗi trường hợp, nó sẽ đưa tôi đến một nhận thức hoàn toàn khác lạ, mới mẻ và thường xuyên nhất là gợi cảm hứng cho tôi về một bài hát mới. Trong “Rosebud” bạn sẽ thấy có bài hát về Marlene Deitrich, Frida Kahlo, có bài hát được lấy cảm hứnng từ phim (“Citizen Kane” và “Casablanca”), hoặc từ sách (The Snow¬goose và A Tree Grows In Brooklyn), … Bằng cách quan tâm không giống ai đó, Venet đã đặt tôi trước việc chiếu sáng vào những góc khuất nhất trong tâm hồn, ngừng than vãn để bước sang giai đoạn thể hiện mình. Và tôi tin là tôi đã làm được như vậy.

Lúc này đây tôi cảm thấy như mình đã đi trọn được một vòng. Cái điều mà tôi luôn nói với sinh viên giờ đây đang quay ngược lại “lên lớp” tôi. Bài hát là khởi nguồn của mọi sự. Giọng hát và đôi tay lả lướt của tôi trên keyboard cũng bắt nguồn từ bài hát. Ban nhạc chơi cũng là để phục vụ cho bài hát. Ca sĩ thì hát lời bài hát. Điều cuối cùng nhưng chắc chắn không kém phần quan trọng, nhà sản xuất chính là người làm mọi việc cần thiết để dọn đường cho bài hát cất cánh. Đó là người sẽ cho thấy vai trò của mình trong sản phẩm bài hát đã hoàn thành thông qua những gì được làm và cả những gì không được làm.

Hòai Thương lược dịch

Bài liên quan:

Bài 47: Sâu sắc & tinh tế
Bài 46: Làm chủ ngôn từ
Bài 45: Không gian sáng tác
Bài 44: Tận dụng thời gian
Bài 43: Đừng đứng ở bên ngoài
Bài 40 - "Nghe như thuộc về một bộ phim"
Bài 39 - Liệu có cuộc sống giữa các ca khúc không?