Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu

Ngày nay, tôi thấy thanh niên có phong trào "Mùa hè xanh" với nhiệt tình tuổi trẻ, họ đã đóng góp công sức của mình cho những hoạt động xã hội có ý nghĩa. Tôi có cảm tưởng tinh thần phục vụ của họ cũng giống như tinh thần của chúng tôi khi ở đội "Tuyên truyền xung phong" năm xưa...

- GĐX : Thưa nhạc sĩ, ngày 19/8/1945, nhạc sĩ (Ns.) ở đâu và đang làm gì?

- Ns. Phan Huỳnh Điểu (PHĐ): Trước ngày 19/8/1945, tôi sinh hoạt trong tổ chức Hướng đạo, trong Hướng đạo thời bấy giờ ở Đà Nẵng có một số thanh niên yêu nước hoạt động ngầm. Tuy không có tên gọi tổ chức cụ thể, nhưng mỗi một người đều được phát một ngôi sao vàng nhỏ như là sự công nhận tư cách hội viên.

Ngày Cách mạng tháng Tám thắng lợi, tôi ở thành phố Đà Nẵng, gia nhập nhóm nhạc của thanh niên Đà Nẵng và sau đó tham gia đội "Tuyên truyền xung phong".

- GĐX: Ấn tượng lớn nhất của nhạc sĩ đối với ngày 19/8 là gì?

- Ns. PHĐ: Đó là ngày đã đưa dân tộc ta từ vị trí người dân nô lệ trở thành người chủ đất nước; là tinh thần phục vụ quên mình cho những công tác cách mạng với niềm phấn khích tột cùng. Thời đó, chúng tôi làm việc suốt ngày đêm không biết mệt mỏi.

- GĐX: Ns. có thể kể một kỷ niệm đáng nhớ trong thời gian tham gia đội "Tuyên truyền xung phong"?

- Ns. PHĐ: Đội "Tuyên truyền xung phong" Đà Nẵng lúc đó có khoảng 12 – 13 thành viên, trong đó có một số nữ. Ban đầu Đội lấy bài hát "Tiếng gọi thanh niên" của anh Lưu Hữu Phước làm bài hát chính. Một thời gian ngắn sau đó, anh Lưu Thọ phụ trách Đội đề nghị tôi viết một bài hát chính thức cho Đội. Bài hát "Tuyên truyền xung phong"  ra đời trong hoàn cảnh như thế. Khi sáng tác xong, anh em trong Đội rất thích bài hát này và hát say sưa, nhưng các nữ tuyên truyền viên lại làm giận và không chịu hát. Các cô nói rằng "Bài của anh Điểu chỉ toàn nói anh em mà không nói gì đến bọn con gái chúng tôi". Sau nhiều ngày suy nghĩ tôi thêm vào một đoạn nhạc ngắn với lời thơ "Các anh lên đường thi tài nam nhi. Chúng em là gái nhưng nào kém chi". Các cô đồng ý ngay và... hết giận. Đó là một trong những kỷ niệm dễ thương của tôi thời đó.

- GĐX: Thưa Ns., không khí sinh hoạt âm nhạc lúc đó như thế nào?

- Ns. PHĐ: Những sinh hoạt âm nhạc thời bấy giờ ở thành phố Đà Nẵng và cả ở Hội An hoàn toàn là tự phát chứ không có một tổ chức nào cả. Tuy vậy, sinh hoạt rất sôi nổi, thu hút được nhiều người tham gia. Cách mạng tháng Tám đã đem lại một luồng sinh khí mới, khơi dậy niểm tin, niềm tự hào trong lòng mỗi người.

- GĐX: Ngày 19/8 lại đến, Ns. có tâm sự gì đối với thanh niên hiện nay?

- Ns. PHĐ: Ngày nay, tôi thấy thanh niên có phong trào "Mùa hè xanh" với nhiệt tình tuổi trẻ, họ đã đóng góp công sức của mình cho những hoạt động xã hội có ý nghĩa. Tôi có cảm tưởng tinh thần phục vụ của họ cũng giống như tinh thần của chúng tôi khi ở đội "Tuyên truyền xung phong" năm xưa. Theo tôi thì chúng ta nên tổ chức thường xuyên hơn, không nhất thiết là chỉ trong mùa hè.

- GĐX: Còn đối với các nhạc sĩ trẻ, Ns. có nhận xét gì không?

- Ns. PHĐ: Đối với nhạc sĩ trẻ ngày nay, tôi thấy có một số anh em có hướng đi tốt, viết có suy nghĩ, một số dựa trên nền tảng âm nhạc dân tộc. Tuy nhiên cũng còn một vài nhạc sĩ trẻ viết hơi cẩu thả, nhất là nội dung lời ca. Khi sáng tác một bài hát, người nhạc sĩ phải nghĩ rằng nó sẽ đóng góp phần tích cực gì cho xã hội, vì một trong những chức năng của âm nhạc là giáo dục. Cái xấu hình như nó dễ lan tỏa trong đời sống. Có lẽ, nó như một tờ giấy trắng, nếu chúng ta nhỏ vào một giọt sơn trắng thì khó thấy, nhưng nếu chỉ là một chút mực đen thì mọi người đều thấy ngay.

Hữu Trịnh thực hiện