Có người dùng thuật ngữ “dân gian đương đại” để chỉ những sáng tác dùng chất liệu âm nhạc dân gian để thể hiện những xúc cảm mang hơi thở đương đại; có người dùng để chỉ những tác phẩm nhạc nhẹ được phối khí với những nhạc cụ dân tộc mang màu sắc “World music”; có người lại chú trọng đến nội dung ca từ; có người thiên về khai thác chất liệu âm nhạc dân gian và cũng có người lại quan tâm đến những phẩm chất âm nhạc đặc trưng chung cho khuynh hướng gọi là “dân gian đương đại. Và, cũng có nhiều người cho rằng khuynh hướng “dân gian đương đại” hình thành phát xuất từ một ám ảnh về cái gọi là “bản sắc Việt” hay còn gọi là "tính dân tộc" trong sáng tác (?) Và dòng nhạc này cũng hình thành trên cơ sở quan niệm về cái gọi là “Tính dân tộc-hiện đại”? Dưới đây là nội dung trao đổi giữa GĐX và nhạc sĩ Giáng Son-một tác giả nữ có những ca khúc thành công thuộc dòng "dân gian đương đại"

oOo

Để tránh những ngộ nhận về thuật ngữ, trước hết xin chị vui lòng diễn giải thế nào là “nhạc dân gian đương đại”? Và theo chị, đâu là những nét đặc trưng cơ bản của dòng nhạc này?

Tôi không phải là một nhà ngôn ngữ học để diễn giải cụm từ "dân gian đương đại"! Theo tôi biết thì tên gọi đó cũng chưa chính thức lắm mà cũng chỉ là cách gọi quen thuộc nhưng cũng chưa có tên khác chính xác hơn. Đặc trưng cơ bản của dòng nhạc này là người nghe sẽ cảm thấy gần gũi, quen thuộc, vì nhận thấy các âm điệu, âm sắc của dân ca, quan họ các vùng miền khác nhau và lại cảm thấy mới mẻ khi nó được viết hoặc trình diễn bằng tinh thần hiện đại. Tôi thường dùng thuật ngữ "âm nhạc dân gian đương đại" để chỉ những sáng tác dùng chất liệu âm nhạc dân gian để thể hiện những xúc cảm mang hơi thở đương đại.

Trong quá trình sáng tác của mình, chị có tác phẩm nào viết theo khuynh hướng “dân gian đương đại”? Chị có thể chia sẻ những trải nghiệm mà mình tâm đắc trong quá trình sáng tác ?

Tất cả các sáng tác khí nhạc của tôi đều được khai thác từ chất liệu âm nhạc dân gian. Nhưng trong ca khúc thì mọi người đánh giá “Giấc mơ trưa” là thành công nhất. Thực ra tôi viết “Chút nắng vàng bay” theo phong cách đó trước “Giấc mơ trưa”, và đó mới là bài tôi tâm đắc nhất. Tôi không bao giờ lấy một giai điệu dân gian nào đó để phóng tác mà tôi chỉ lấy âm hưởng ngũ cung để sáng tác mà thôi.

Theo chị, khuynh hướng “dân gian đương đại” có phải phát xuất từ một ám ảnh về cái gọi là “bản sắc Việt” hay còn gọi là “tính dân tộc” trong sáng tác? Và dòng nhạc này cũng hình thành trên cơ sở quan niệm về cái gọi là “Tính dân tộc-hiện đại”?

Trong lịch sử âm nhạc thế giới thì tất cả các nhạc sĩ thiên tài đều lấy âm nhạc dân gian làm gốc cho các tác phẩm của mình. Các nhạc sĩ Việt Nam cũng vậy thôi. Và tôi nghĩ điều đó là đương nhiên. Tính dân tộc trong sáng tác là rất quan trọng. Dân tộc nhưng phải được kết hợp với kỹ thuật, tinh hoa, và tinh thần của thời đại ngày nay

Theo chị, khuynh hướng “dân gian đương đại” liệu có trở thành chiếc áo quá chật cho người sáng tác?

Tôi nghĩ chỉ sợ không có các nhạc sĩ giỏi để khai thác thôi chứ chất liệu âm nhạc dân gian Việt Nam vô cùng phong phú.


Âm nhạc dân gian Nam Bộ thường có nhiều làn điệu buồn ảo não, liệu việc khai thác quá nhiều những làn điệu như thế có làm cho nhạc Việt trở nên quá ủy mị?

Tôi nghĩ uỷ mị hay không là do người sáng tác. Cái gì không phù hợp với cuộc sống đương đại sẽ bị đào thải thôi.

Là một nhạc sĩ trẻ được đào tạo chính qui, chị có thể chia sẻ quan niệm riêng của mình về khuynh hướng sáng tác và phong cách âm nhạc mình muốn theo đuổi? Vì sao chị lại chọn khuynh hướng và phong cách âm nhạc đó?

Tôi được sinh ra trong một gia đình làm nghệ thuật truyền thống. Nhưng tôi được học âm nhạc cổ điển Châu Âu từ năm 6 tuổi. Trong 16 năm học cổ điển Châu Âu, tôi đã ảnh hưởng không ít trong âm nhạc của mình. Nhưng càng ngày tôi càng nhận ra giá trị của âm nhạc dân gian Việt Nam. Và tôi muốn âm nhạc của mình phải có hồn dân tộc và các sáng tác sau càng hướng đến điều đó.

Chị có nhận xét gì về các khuynh hướng sáng tác ca khúc trong thời gian gần đây? Chị có cảm thấy hài lòng về chất lượng ca khúc Việt?

Tôi thấy ca khúc gần đây tạm chia làm 2 dòng: một là các ca khúc tạm goi là thị trường vẫn xuất hiện nhiều, đặc biệt, âm hưởng nhạc Hoa, nhạc Hàn rất rõ. Tôi không thích dòng đó nhưng vẫn theo dõi nó xem sao! Hai là dòng ca khúc được sáng tác bởi các nhạc sĩ trẻ, thậm chí rất trẻ, họ có những tìm tòi, nỗ lực tôi thấy rất đáng quí. Tôi muốn những ca khúc và tác giả như thế được xuất hiện nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng hơn nữa và hy vọng dòng nhạc thị trường kia sẽ bớt đi một cách tối thiểu.

Nguyễn Thanh