Người trong cuộc họ nghĩ về hiện trạng đó như thế nào? Và mong muốn của họ ra sao trong chính công việc mà họ đang theo đuổi hàng ngày? Giai điệu xanh đã trao đổi cùng hai đạo diễn Phạm Hoàng Nam và Nguyễn Quang Dũng để có cái nhìn của những người trong cuộc về hiện trạng tổ chức các live show. 

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam: "Mong sao cho đến ngày xưa!"

Với cái nhìn của một đạo diễn, anh có thấy các liveshow hiện nay quá nhàm chán, có gì cần đổi mới trong cách dàn dựng cũng như thiết kế sân khấu?

Tôi không xem nhiều các show lắm nên không có cái nhìn tổng thể được nhưng như một khán giả, tôi cũng thấy các show hiện nay nghiệp dư, lạc hậu và hổ lốn, cứ như là chúng ta đang ở thế kỷ trước… Chúng ta chưa hề có một công nghệ biểu diễn chuyên nghiệp và đồng bộ. Chẳng ở đâu mà ShowBiz lại chỉ toàn lỗ vốn hoặc sống nhờ tài trợ chứ không phải nhờ vào tiền bán vé như ở ta. Còn chuyện phải đổi mới là đương nhiên trong sáng tạo, tuy nhiên quan trọng nhất theo tôi vẫn là tính chuyên nghiệp.

Làm Live show bây giờ chỉ có 1-2 ngày chuẩn bị, nhà hát chuyên nghiệp thì thiếu trầm trọng, ca sĩ chạy sô, show Truyền hình trực tiếp lẫn lộn với show bán vé, nhà tài trợ can thiệp thô thiển, lý luận phê bình yếu kém, đạo diễn thiếu thốn…thì lấy đâu ra show hay hoặc cách dàn dựng chu đáo, sáng tạo? Thiết kế sân khấu thì cũng hiếm người có tài, tay ngang là chủ yếu và cũng thường liệu cơm gắp mắm, làm gì cũng tiết kiệm, sơ sài cho xong. Cũng có những ý tưởng hay nhưng khi thực hiện thì chưa tới, nhưng nói chung tính sáng tạo của chúng ta còn yếu, chúng ta cũng chưa biết tận dụng ngay điểm mạnh của văn hóa dân tộc, sự sáng tạo của cá nhân từng người cùng bản lĩnh nghề nghiệp mà lại hay bắt chước người khác nên cứ thấy loanh quanh luẩn quẩn.

Tôi vẫn gặp những thiết kế của mình trong nhiều chương trình khác mà thấy buồn. Còn nếu so sánh với thiết kế nước ngoài về ý tưởng, chúng ta có thể thử tham khảo thiết kế sân khấu của Trọng Dũng cho Hoa hậu thế giới người Việt và thiết kế sân khấu của nhà thiết kế nổi tiếng người Mỹ cho Hoa hậu hoàn vũ cũng tại Nha trang là có thể cảm nhận được ngay.

Để dàn dựng thành công một chương trình ca nhạc, theo anh, vai trò của người đạo diễn như thế nào? Và trong xu hướng làm chương trình ca nhạc trong tương lai có gì đổi mới?

Khi nhà sản xuất muốn thực hiện một chương trình ca nhạc thì một trong những việc đầu tiên họ nghĩ tới là mời đạo diễn dàn dựng vì điều này góp phần quyết định thành công của show diễn. Đạo diễn ca nhạc thường là người nghĩ ra ý tưởng kịch bản và ý tưởng sân khấu và chỉ có anh ta mới biết chính xác show diễn trước khi nó được mở màn.

Riêng ở Việt Nam thì đạo diễn ca nhạc thường phải làm thêm vai trò của người sản xuất vì luôn chịu áp lực của sự cắt giảm chi phí so với ý tưởng sáng tạo và áp lực của mọi trục trặc không đáng có nhưng vẫn thường xảy ra do mọi yếu tố xung quanh mang lại như nhân sự, ca sĩ, thời gian, sự thiếu đồng bộ…

Nói tóm lại là đủ thứ áp lực. Thường thì ở nước ngoài, các show diễn đã được tập luyện kỹ trước khi công diễn nhưng ở ta thì đêm diễn đầu tiên mới là đêm tổng duyệt chạy chương trình, vì lúc đó mọi thứ mới có đầy đủ để đạo diễn nhìn được tổng thể đường dây chương trình. Về xu hướng làm chương trình ca nhạc ở nước ngoài thì sự đổi mới là hàng ngày chứ chẳng chờ đến “tương lai”. Còn ở ta thì rất khó vì những lý do kể trên.

Anh có thể chỉ ra một vài xu hướng làm live show cũng như chương trình ca nhạc mới trên thế giới có thể áp dụng vào Việt Nam?

Chẳng có xu hướng nào hết, trước hết phải học cách tư duy và làm việc chuyên nghiệp, xây dựng nền móng cho ShowBiz, xây dựng đội ngũ nhân sự có nghề với thu nhập ổn định, bớt đi những chương trình chất lượng kém, hạn chế chạy sô của ca sĩ trong những buổi THTT và giảm mật độ dày đặc của các show ca nhạc TH. Cái gì chúng ta cũng làm quá đà và a dua nên chẳng còn thấy đâu sự đa dạng và chắt lọc và tinh tế. Đã vậy lại tham sự “hoành tráng”. Tôi không hiểu tại sao một nước nghèo như chúng ta mà lại ham các kỷ lục hoành tráng đến thế, cái gì cũng phải lớn nhất, đông nhất, lần đầu tiên…mà không phải là độc đáo, sáng tạo hay ấn tượng bởi cá tính, cách dàn dựng hay âm nhạc thật trau chuốt…Tôi thích làm nhỏ hoặc trung bình nhưng hoàn hảo hơn là ham hoành tráng mà sáo rỗng, và đó cũng là một trong những cách mà tôi cho là ShowBiz Việt nên đi.

Theo anh, âm thanh, ánh sáng có ảnh hưởng như thế nào tới chất lượng một chương trình ca nhạc, nhất là liveshow?

Ảnh hưởng tuyệt đối về mặt kỹ thuật. Đây chính là khâu chúng ta đang kém nhất và ít quan tâm nhất vì đó là Nghe và Nhìn. Khi ca sĩ hát thật thì chất lượng âm thanh là tối quan trọng. Còn ánh sáng là linh hồn của phần nhìn và làm khán giả sống trong không khí của bài hát, nâng cảm xúc của khán giả và ca sĩ cũng như làm đẹp thêm cho bài hát. Ngày trước khi còn chưa loạn live show như bây giờ, đèn đóm thì ít nhưng chúng tôi làm ánh sáng theo từng nốt nhạc nên cả đêm làm được vài bài hát, vừa làm vừa hát theo. Còn bây giờ người ta có khi làm nguyên chương trình trong vài tiếng đồng hồ, thiết kế ánh sáng còn chưa kịp nghe nhạc, âm thanh mà hát lipsin thì cần gì đồ xịn? Nói chung là phú quí giật lùi… Mong sao cho đến ngày xưa!

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng :"Thật tình với vai trò đạo diễn chúng tôi chẳng thể nào thay đổi được gì lớn cho thị trường âm nhạc cả..."

Quang Dũng có thấy các liveshow hiện nay quá nhàm chán? Và chưa có nhiều yếu tố mới lạ trong một liveshow?

Tôi nghĩ đó là điều mà khán giả nhìn thấy, báo chí đang nói, nhà sản xuất đang hoang mang, còn với vai trò là đạo diễn thì có phần hơi bất lực và tìm lối thoát.

Một chương trình ca nhạc nhất là liveshow, các phần như âm thanh, ánh sáng ảnh hưởng như thế nào?

Đối với tôi, chất lượng âm thanh là quan trọng nhất trong chương trình ca nhạc. Vì ca nhạc mà, âm thanh phải là thứ được ưu tiên nhất. Ánh sáng, sân khấu hay bất kỳ cái gì có trong chương trình đều quan trọng vì một chương trình diễn ra tốt khi một êkíp đồng bộ, ăn ý. Ngoài ra, người ta chỉ quan trọng những thứ nằm trên sân khấu hay nghe thấy. Nhưng với tôi, những thứ khán giả không thấy cũng rất quan trọng, đó là hậu đài phía sau và phía dưới sân khấu. Khi vài nghệ sỹ đang vinh danh và làm khán yêu thích trên sân khấu là có cả trăm người đang làm việc cật lực phía sau hay dưới gầm sân khấu. Cho nên phải có hậu đài tốt cho cả trăm người làm việc tốt thì mới tạo nên mặt trên sân khấu những thứ khán giả nhìn thấy tốt được. Nhưng thường thì người ta chỉ tập trung đầu tư cái gì thấy được, còn thứ không thấy được rất nhếch nhác và bị coi thường.

Vai trò của người đạo diễn như thế nào trong một chương trình ca nhạc? Theo anh, xu hướng làm chương trình ca nhạc trong tương lai có gì đổi mới?

Vai trò đạo diễn là vai trò cuối cùng để chương trình thành công. Nếu muốn có một chương trình thành công thì đầu tiên phải kể đến nhà sản xuất với mức độ đầu tư, quan niệm đầu tư, khả năng của ca sĩ, chất lượng của âm nhạc, tất cả các khâu khác như âm thanh, ánh sáng, thiết kế sân khấu và những người tham gia chương trình phải ý thức, phải chuyên nghiệp, phải tập trung cao độ. Cuối cùng đạo diễn là người khai thác hết các khả năng của cả êkip, gắn kết và sáng tạo.

Xu hướng hiện nay các chương trình ca nhạc đang chịu ảnh hưởng bởi các nhà tài trợ là các nhà đầu tư, có nhiều show truyền hình trực tiếp, có nhiều show free vé để quảng bá thương hiệu sản phẩm, cho nên chương trình xuất hiện đều đặn, người xem dể dàng xem các show lớn của các ngôi sao hơn trước đây nên đã bớt cuồng nhiệt hơn lúc trước . Và tương lai, xu hướng này còn kéo dài bao lâu và sẽ đi đến đâu thì nói thật tôi cũng chẳng biết. Thật tình với vai trò đạo diễn chúng tôi chẳng thể nào thay đổi được gì lớn cho thị trường âm nhạc cả.

Chúc đạo diễn Phạm Hoàng Nam và đạo diễn Nguyễn Quang Dũng sẽ có thêm nhiều ý tưởng mới hơn và thành công hơn nữa!

Khánh Hưng