Phải chăng với những sáng tác của mình, người nhạc sĩ tài hoa chỉ xem như “những linh cảm” về “những giấc mơ đời hư ảo”. Với quan niệm đó, nỗi ưu tư về một cuộc đời thật, một cuộc sống thật sự được sống và thực sự được yêu luôn trăn trở trong các ca khúc viết về “tình” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Khi nghe các ca khúc của ông như Ướt mi, Diễm xưa, Hạ trắng, Phôi pha, Em còn nhớ hay em đã quên, Tình nhớ,…dường như tình yêu chưa bao giờ trọn vẹn và nó bị một điều gì đó ngăn trở mà chính nhạc sĩ chưa giải thích được hay chính vì là “đời hư ảo” nên cần chi giải thích!

Tình ngỡ đã quên đi như lòng cố lạnh lùng
Người ngỡ đã xa xăm bỗng về quá thênh thang
Ôi áo xưa lồng lộng đã xô dạt trời chiều
Như từng cơn nước rộng xóa một ngày đìu hiu
………………………………………………….
Người ngỡ đã xa xưa nhưng người bỗng lại về
Tình ngỡ sóng xa đưa nhưng còn quá bao la
Ôi trái tim phiền muộn đã vui lại một giờ
Như bờ xa nước cạn đã chìm vào cơn mưa
(Tình nhớ)

Nếu như một ai đó phân nhạc Trịnh ra một số đề tài như Tình yêu- Quê hương- Thân phận, thì riêng tôi chỉ có một cảm nhận rằng tất cả những sáng tác của ông chỉ xoay quanh một vấn đề “Con người và quá trình đi tìm hạnh phúc”. Mà mỗi một ca khúc ra đời là một lần câu hỏi về “hạnh phúc” được trả lời. Có khi là đau thương, lúc cười vui, nhưng từng giai điệu cũng như lời ca của sáng tác Trịnh Công Sơn đều gắn với “nỗi đau” nhiều hơn.

Cuộc đời riêng đã thấm sâu vào trái tim người nghệ sĩ, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn dù vô tình hay cố ý thì dấu vết của từng quãng đời ông in đậm trong ca khúc của mình. Trái tim của một người nghệ sĩ cũng mách bảo với ông rằng, tất cả đều là hư vô, nhưng con người luôn mãi đau khổ vì cái hư vô ấy.

Nghe 2 ca khúc “Cát bụi” và “Một cõi đi về” để thấy một nỗi suy tư sâu sắc về con người. Ở đây không đề cập đến triết lý tôn giáo nào, mà chỉ nhìn qua lời ca khúc để thấy rằng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn luôn biết rằng một ngày nào đó ông sẽ về với “cõi” của mình và chỉ còn những bản tình ca tồn tại:

Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi
Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt
Trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt
Rọi suốt trăm năm một cõi đi về...
(Ca khúc Một cõi đi về)

Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi
Để một mai vươn hình hài lớn dậy
Ôi cát bụi tuyệt vời
Mặt trời soi một kiếp rong chơi
Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi
Để một mai tôi về làm cát bụi
Ôi cát bụi mệt nhoài
Tiếng động nào gõ nhịp không nguôi...
(Ca khúc Cát bụi)

Tìm đến nhạc Trịnh, ít nhiều người nghe tìm được sự an ủi, chia sẻ hoặc là để thấu hiểu một điều gì đó nhất là “tình yêu”. Và đôi khi tôi tự hỏi, làm sao mà các ca khúc của ông lại hay đến thế. Càng lớn tôi càng hiểu ra một điều, những gì gắn liền với cuộc sống, xuất phát từ con người và vì một điều gì đó hạnh phúc cho con người đều có ý nghĩa. Nhạc Trịnh chạm tới mọi ngõ ngách của một tâm hồn dù đang yêu say đắm, hay tan vỡ, hay nhớ nhung, chia xa… Không chỉ có tình yêu, nhạc Trịnh còn có những sáng tác không thể nào quên về Mẹ:

Mẹ ngồi ru con đong đưa võng buồn đong đưa võng buồn
Mẹ ngồi ru con mây qua đầu ghềnh lạy trời mưa tuôn
Lạy trời mưa tuôn cho đất sợi mềm hạt mầm vun lên
Mẹ ngồi ru con nước mắt nhọc nhằn xót xa đời mình

Mẹ ngồi ru con đong đưa võng buồn năm qua tuổi mòn
Mẹ nhìn quê hương nghe con mình buồn giọt lệ ăn năn
Giọt lệ ăn năn đưa con về trần tủi nhục chung thân
Một dòng sông trôi cuốn mãi về trời bấp bênh phận người…
(Ca dao mẹ)
Hay :

Đêm chong đèn ngồi nhớ lại
Tứng câu chuyện ngày xưa.
Mẹ về đứng dưới mưa
Che đàn con nằm ngủ
Canh từng bước chân thù.
Mẹ ngồi dưới cơn mưa.

Mẹ lội qua con suối,
Dưới mưa bom không ngại
Mẹ nhẹ nhàng đưa lối,
Tiễn con qua núi đồi.
Mẹ chìm trong đêm tối,
Gió mưa tóc che lối con đi…
(Huyền thoại mẹ)

Với gia tài hơn 600 ca khúc, và những cuộc tình dang dở, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn để lại cho chúng ta không chỉ những giai điệu mang vẻ đẹp nhân bản mà còn gợi cho người nghe những suy tư, chiêm nghiệm về những "giấc mơ đời hư ảo" để mỗi người tự chọn lựa cách tiếp tục "câu chuyện đời còn dang dở" của chính mình...

Khánh Hưng