Tuy chỉ là buổi tọa đàm về một chương trình phát thanh về âm nhạc, nhưng qua đó cho thấy các vấn đề của âm nhạc hiện nay được đề cập: sự cạnh tranh, thị hiếu, hiện tượng fan club, chất lượng các chương trình,..Từ cấp quản lý, nhà sản xuất chương trình cho đến người “tiêu thụ”- khán thính giả -đều trăn trở.

Theo như nhiều nhận định của bà Nguyễn Thế Thanh- Phó Giám đốc Sở VHTT, nhà báo Vũ Duy Giang, nhà báo Hữu Trịnh… thì Làn sóng xanh đã có được một thương hiệu và đã góp phần đánh thức lòng yêu nhạc Việt trong buổi đầu xuất hiện từ những năm 1998 tới nay. Trải qua 10 năm tồn tại và duy trì, Làn sóng xanh vẫn luôn cố gắng giữ đúng tiêu chí mình đặt ra là sân chơi của khán giả bình chọn, nhưng khán giả mỗi thời mỗi khác, các yếu tố ngoại cảnh đã ảnh hưởng tới chất lượng cũng như đôi khi làm những người thực hiện chương trình phải băn khoăn với các bình chọn của khán giả. Đồng thời từ các bình chọn ấy, Làn sóng xanh thể hiện khá rõ thực trạng của đời sống âm nhạc hiện nay: một ca khúc trụ hạng không lâu, fan club bành trướng và chi phối trong bình chọn, chất lượng ca sĩ có dấu hiệu giảm sút,…

Không riêng gì Làn sóng xanh mà hầu hết các chương trình ca nhạc đều mắc phải tình trạng loay hoay làm sao cân bằng được tiêu chí chất lượng với chuyện phục vụ thượng đế của mình là “khán giả”, vì hiện nay một thực tế là có trăm loại khán giả, và không phải mọi thành phần khán giả đều có một trình độ thưởng thức âm nhạc nhất định. Bên cạnh đó, nhạc thị trường, các kênh nghe nhạc khác nhau như internet, các dạng lưu trữ ngày một hiện đại thì tính cạnh trạnh của Làn sóng xanh sẽ ngày càng kém hiệu quả. Phải chăng nhạc Việt đang bước vào thời kì “công nghiệp hóa”, mỗi chương trình, sản phẩm âm nhạc cũng cần có các yếu tố quảng cáo, PR như một sản phẩm tiêu dùng để đến với khán giả dễ dàng hơn?!

Bà Nguyễn Thế Thanh cho rằng: “Làn sóng xanh trải qua 10 năm là một thành công, và chúng ta ngồi đây cùng nhau tọa đàm làm sao cho Làn sóng xanh mãi xanh là một thành công nữa. Và tiêu chí mà chúng ta đặt ra luôn phải là chất lượng của chương trình. Đổi mới sao cho tươi trẻ, hấp dẫn, mới lạ là cần thiết, nhưng chúng ta không thể bỏ qua hiệu quả cũng như khả năng ảnh hưởng của chương trình đối với đời sống âm nhạc. Vì thế, chúng ta nên làm sao cho chất lượng ngày một tốt hơn, để không chỉ Làn sóng xanh mà các chương trình ca nhạc đều được khán giả tin tưởng, yêu mến.”

Nói đến chất lượng thì đây thật sự là vấn đề không dành riêng cho các chương trình như Làn sóng xanh, Album vàng, Bài hát Việt,..mà là cả đời sống nhạc Việt. Tình trạng phổ biến hiện nay là ca khúc với ca từ dễ dãi ngày càng nhiều, ca sĩ trẻ xuất hiện tự phong “ngôi sao” ngày một đông mà nhạc Việt thì vẫn dậm chân một chỗ. Và công việc của các nhà quản lý, các nhà kiểm định càng trở nên cần thiết và quan trọng. Nhưng thiết nghĩ đúng như bà Thế Thanh phát biểu: “Trước hết, mỗi nhạc sĩ khi sáng tác một tác phẩm nào đó hãy biết tôn trọng chính mình. Tự ý thức và có trách nhiệm với chính mình.”

Và phía sau mọi vấn đề đó, phải chăng bàn tay vô hình đang chi phối tất cả là “khán giả”? Vì mục đích chung của hầu hết các chương trình ca nhạc là phục vụ khán giả. Và hầu hết mọi ý kiến đều cho rằng ảnh hưởng của fan club hiện nay theo chiều hướng tiêu cực ngày càng tác động sâu vào đời sống âm nhạc. Không còn quang cảnh hàng loạt khán giả đồng tình vỗ tay ủng hộ “Một thời đã xa” của Phương Thanh hát ngày nào, mà bây giờ từng nhóm khán giả hay chính xác hơn là fan chia khu vực sân khấu ủng hộ “gà nhà” của mình. Phải chăng điều này cũng nảy sinh từ nhu cầu PR của ca sĩ, muốn tô đậm mình mỗi khi xuất hiện trước công chúng? Càng ngày, thị hiếu, nhu cầu nghe nhạc và thẩm mỹ thưởng thức âm nhạc của các bạn trẻ càng “lạ lùng”!

Đương nhiên mỗi thời kì, cùng với sự phát triển kinh tế-xã hội khác nhau sẽ làm xuất hiện những hệ thẩm mỹ mới, nhưng phải chăng các bạn trẻ hiện nay đang ngộ nhận về “cái đẹp”, “cái hay” bởi các luồng văn hóa ngoại lai, và các bạn chưa hiểu hết được bản chất của các luồng văn hóa ấy có thật sự phù hợp với mình không? Nói như vậy không phải “trăm dâu đổ đầu tằm”, mà trách nhiệm còn thuộc chính những người tham gia trực tiếp vào đời sống âm nhạc: ca sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất, người biên tập, các nhà quản lý. Nếu cứ tiếp tục kiểu "kẻ đánh xuôi người thổi ngược " thì biết đến bao giờ nhạc Việt mới thật sự khởi sắc?!

Làn sóng xanh hiện nay trước hết không phải chịu sự cạnh tranh của các chương trình khác, mà chính là sự cạnh tranh với chính mình, làm sao đổi mới nhưng vẫn giữ được chất lượng, thương hiệu là điều cực kì khó. Và Làn sóng xanh đang nằm trong cơn bão của thị trường, đó là ca khúc thị trường, ca sĩ thị trường, cả khán giả thị trường nữa. Những người thực hiện chương trình Làn sóng xanh có nhiều quyết tâm để theo đuổi tiêu chí tốt đẹp từ những ngày đầu mình đặt ra. Hơn thế, trong tương lai chương trình nên phát huy hơn nữa khả năng gợi mở, chỉ ra những nguồn ca khúc có chất lượng cho khán giả nghe và thưởng thức. Làn sóng xanh có thể chủ động nhiều hơn nữa, và không thể mãi thụ động chờ đợi khán thính giả mà nên tự định hướng lại chính mình.

Nghệ thuật nói chung và âm nhạc là lĩnh vực của sáng tạo vì vậy khó có thể “cầm lái” nó như điều khiển một chiếc xe, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể từ chối, loại bỏ những thành phần bất hảo làm cho âm nhạc ngày càng đi xuống bằng cách sàng lọc và ủng hộ cho tài năng. Hy vọng Làn sóng xanh sẽ giữ mãi được màu “xanh” như mình mong muốn!

Khánh Hưng