Mở bài hát theo đường link mà người bạn gửi cho, tôi đã bị những âm thanh đầu tiên của khúc nhạc dạo đầu lôi cuốn: Bảng lảng và rất lạ. Giọng hát của Hồ Quỳnh Hương nhẹ nhàng, êm ả cất lên:

Đêm Sông Hương à… ơi…
Câu hò theo thuyền ai êm trôi…
Dòng sông trăng bâng khuâng
Bao vấn vương lòng ai…

Tôi như đắm chìm trong cảm giác xao xuyến, một tình cảm dịu dàng man mác, buồn thương đến lạ kỳ. Tác giả phần lời ca của bài hát – nhà thơ Mai Hữu Phước đã tả được cảnh mênh mang của đêm trăng giữa sông nước huyền ảo. Tiếng hò đâu đó xa xa trong thấp thoáng ánh đèn đêm. Những con đò đêm trên Sông Hương không ngủ, mà cần mẫn chở lời ca tiếng hát, chở niềm tri ân tri kỷ, chở cả giấc mơ hoa của bao lữ khách giang hồ.

Tôi cũng đã vài lần đến Huế. Trong những câu chuyện kể của người dân bản địa thì Sông Hương rất đẹp khi chiêm ngưỡng nó từ nguồn và khi nó chảy quanh các chân núi, xuyên qua các cánh rừng rậm và mang theo hương thơm của hệ thực vật nhiệt đới. Con sông chảy chậm qua những làng mạc xanh tươi và râm mát như Kim Long, Nguyệt Biều, Vỹ Dạ, Đông Ba, Gia Hội, chợ Dinh, Nam Phổ, Bao Vinh và hoà lẫn vào với hương thơm của hoa cỏ Huế... Con sông với sắc xanh lung linh, trong trẻo như một viên ngọc dưới ánh mặt trời. Nó từng là nguồn cảm xúc của bao thế hệ du khách khi họ đi thuyền dọc theo Sông Hương để nhìn ngắm phong cảnh nên thơ và lắng nghe những điệu ca Huế truyền thống trong đêm tĩnh mịch. Sông Hương đắm mình trong vẻ đẹp nên thơ mờ ảo của sương khuya bồng bềnh, như mơ như thực, lặng lờ êm ả trôi trong ngọt ngào của cuộc sống, trong âm vang của tiếng chuông chùa. Trăng, tiếng hò, sông nước và con người là sự kết nối của quá khứ và hiện tại. Bao nhiều thăng trầm của lịch sử đã qua trên miền đất kinh kỳ của một thời là Kinh đô của Tổ quốc.

Huế - miền kinh kỳ xa xưa
Thì thầm bao lời cổ tích…

Nhiều người đến Huế đã có chung một nhận xét rằng: Hầu hết những thú vui của người Huế đều gắn bó với dòng Hương Giang, nơi cội nguồn nảy sinh và hội tụ của bao trò vui nơi đất Cố đô này. Ðua thuyền, ngủ đò, thả thơ, ca Huế...đều diễn ra trên sông. Sông Hương đã đọng lại trong tâm thức người dân Huế một tình cảm dịu dàng nhưng không kém phần hứng khởi. Thú đi nghe ca Huế là một món ăn tinh thần quý giá, một thú vui tao nhã mà bất cứ du khách nào tới Huế, có chút lòng với Huế cũng đều muốn có dịp được thưởng thức. Người ta đến với ca Huế là để được đắm chìm trong cảm giác xao xuyến, buồn, vui đến lạ kỳ. Đêm Sông Hương thật huyền dịệu, lấp lánh muôn ngàn sợi bạc đang thả xuống lòng sông. Sắc vàng của đèn đường, lấp lánh của những dãy quán café hai bên sông, tất cả lung linh ngập ngời đầy sông.

Đêm Sông Hương à… ơi…
Đại Nội trầm tư uy nghiêm
Lung linh đôi bờ vui
Phố phường vàng mơ ánh đèn

Đêm. Hương Giang tĩnh lặng, yên ả, hình như sóng cũng lặng im. Biết bao nhiêu bí ẩn, đầy mê hoặc...

Tôi tò mò đọc tư liệu về Sông Hương trên các trang web đia phương và biết thêm: Huế 350 năm là thủ phủ Đàng Trong và kinh đô Triều Nguyễn, dòng sông Hương thơ mộng đã thành nơi sinh hoạt văn hoá không thể thiếu hằng đêm của các ông hoàng, bà chúa, những quan lại, sĩ tử, tao nhân, mặc khách mọi miền đất nước tụ về. Những làng vườn hoa thơm trái ngọt bên sông xanh tươi, trù phú như Hương Hồ, Nguyệt Biều, Kim Long, Vĩ Dạ... đã làm cho sông Hương về đây dùng dằng, nấn ná không muốn chảy. Dòng sông qua bao ghềnh thác, quanh co uốn khúc bên những rừng thạch xương bồ, để về đây tĩnh lặng toả hương. Chính đoạn sông không nơi nào có được ấy, đã làm nên chiều sâu tâm linh Huế.
 
Tiếng hát Hồ Quỳnh Hương nồng nàn, đắm say, dìu dặt và thiết tha hơn trong giai điệu bài hát được đẩy lên cao hơn, với những quãng rất lạ, lãng đãng, bay bổng với một chút e ấp, ngại ngùng của tình yêu vẫn còn giấu kín. Từng nốt nhạc thể hiện sự mượt mà, sang trọng, sâu lắng, rất riêng biệt mà vẫn rất Huế.

Thướt tha ai  qua Tràng Tiền
Hương đêm nồng nàn mê say
Nụ hôn nào thầm trao
Cho lòng còn bao lưu luyến

Giai điệu Bài hát thật đẹp, thật êm đềm và da diết được phối trên nền nhạc mỏng, ít nhạc cụ. Phần hòa âm tạo được màu sắc mới lạ cứ  len nhẹ và xoáy vào lòng người làm thăng hoa và dâng trào cảm xúc. Một cảm giác lâng lâng, một niềm hạnh phúc không trào dâng, không mãnh liệt nhưng âm thầm lan tỏa…

Đêm Sông Hương à… ơi…
Người về thương nhớ khôn nguôi…

Tiếng hát Hồ Quỳnh Hương vừa dứt, tôi thấy lòng mình lan tỏa một cảm giác bâng khuâng và luyến tiếc. Một khoảnh khắc thật đẹp: nhẹ nhàng, sâu lắng đầy nhớ thương…

Tôi có may mắn một lần đứng trên cầu Tràng Tiền giữa đêm khuya nên có thể cảm nhận được những gì mà hai tác giả đã gửi vào Bài hát. Trăng càng về đêm càng vằng vặc giữa thinh không tĩnh mịch... Giọng ca của Hồ Quỳnh Hương như còn âm vang quanh mình. Trong tôi dâng trào một cảm giác thật lạ không thể nào diễn tả được. Một sự thăng hoa của cảm xúc. Nó nhẹ nhàng, dường như được siêu thoát trong một bầu không khí như được thăng hoa cùng trời, mây, sông, nước, đưa tâm hồn ta vào một miền ký ức sâu thẳm nhuộm tím lòng người mà không sao cầm lòng được. Nhớ Huế vô cùng ! 

Trịnh Phương Thùy
(Đại học KHXH & NV TPHCM)

*“Đêm Sông Hương” là ca khúc nằm trong album nhạc “Huế & Em” của Quỳnh Hợp với 10 ca khúc phổ thơ của nhà thơ Mai Hữu Phước. Viettan studio sẽ phát hành dịp Festival Huế 2008 (diễn ra từ ngày 3 đến ngày 6/2008).

 *Bài thơ

ĐÊM SÔNG HƯƠNG

Đêm sông Hương à…ơi….
Câu hò theo thuyền ai êm trôi
Dòng sông trăng bâng khuâng
Hồn ai nghe bao vấn vương.

Đại Nội trầm tư uy nghiêm
Như dấu bao điều thiêng liêng
Lung linh đôi bờ sông vui
Phố phường vàng mơ ánh đèn

Ngân nga tiếng chuông chùa xa
Dừng chân bên Phu Văn lâu
Huế - miền kinh kỳ xa xưa
Thầm thì bao lời cổ tích

Cùng ai qua Tràng Tiền
Hương đêm nồng nàn mê say
Nụ hôn nào chưa trao
Cho lòng còn bao luyến lưu

Sương khuya mờ không gian
Nhịp chân vang lời dạ khúc
Đêm sông Hương à…ơi…
Người về thương nhớ khôn nguôi…

9/2007
MAI HỮU PHƯỚC
(Liên Hiệp các Hội VHNT Đà Nẵng)