Ngọc Đại và vợ trong đêm Nhật Thực 2

Nếu đổi lời chỉ để đường hoàng ghi nhạc và lời: Ngọc Đại, thì như vẫn còn thiếu một dòng lạc khoản nữa: lấy cảm hứng từ: …? Lời mới hay đến đâu không biết nhưng liệu có vô ích, nếu không nói là bất lợi cho tác phẩm, khi làm công việc đổi lời một ca khúc đã thịnh hành và định hình trong công chúng?

NT2 kéo dài hơn 2 tiếng - hơi quá tải về mặt cảm nhận đối với khán thính giả. Nhất là trong trường hợp nhạc của Ngọc Đại: khó thấy hay ngay và luôn ở tình trạng "ngọc trong đá" - nghĩa là rải rác đây đó một số câu thấy hay ngay lập tức. Về ca từ cũng không thể nghe rõ ngay. Về dàn dựng chương trình: khá thiếu các phương tiện hỗ trợ và gợi hứng hiệu quả. Thiết kế sân khấu đêm khai cuộc quá sơ sài: duy nhất có tên nhà tổ chức và logo của nhà tài trợ. Dù sao, những hạn chế bên ngoài này còn tới 7 đêm xuyên Việt để rút kinh nghiệm.

Phần âm nhạc của NT1 đã được thuyết minh tối đa bởi thiết kế sân khấu (chủ đạo là màn hình video), ánh sáng, múa và các động tác hình thể (mà ca sĩ cũng không đứng ngoài), phục trang (không thể thiếu đôi cánh đỏ của Trần Thu Hà)… làm người xem khó rời mắt khỏi sân khấu. NT1 gây được chú ý như vậy cũng vì show đó được thực hiện bài bản. CD xuất hiện trước live-show. Bìa đĩa và áp phích, poster được thiết kế công phu, cùng một style mà NT2 có ý lặp lại.

Muốn lặp lại hơn chắc cũng không được. Không chỉ bởi Trần Thu Hà đã đổ công vào NT1 như chương trình riêng đầu tiên của cô mà còn vì NT1 có một giọng điệu và một nội dung xuyên suốt. Hơn nữa, tâm trạng của NT1 là tâm trạng khát yêu của cô gái trẻ, do đó lôi kéo được một lượng khán giả trẻ. Tất nhiên không thể không kể đến những giai điệu đa phần ngọt ngào, đậm đà, cộng phần phối hấp dẫn. Còn NT2- ca từ già dặn khiến nhạc cũng “già” theo?!

Phần nhạc của NT2 phô diễn được nhiều kỹ thuật hơn, trong đó nhạc sĩ “chơi” nhạc như nhà thơ chơi câu chữ, họa sĩ chơi sắp đặt. Các ca khúc không nằm trong một tổng thể nào càng làm bật lên cá tính âm nhạc nhiều chiều của Ngọc Đại. Chất lượng ca khúc nằm trong biên độ rộng đến nỗi nếu một người thích ca khúc này thì sẽ không thích nổi ca khúc kia. Có bài tác giả đánh giá cao nhưng người nghe có thể lại thấy phản cảm… Đã thế, ngoài nhạc của Ngọc Đại và phối của Đỗ Bảo không còn một thành tố thứ ba để gia cố hệ thống - như một giọng hát hay một giọng thơ...

NT2 dùng tới 6 ca sĩ, 2 nhóm hát - cả tên tuổi lẫn mới nổi. Có người không tìm thấy chỗ trong nhạc Ngọc Đại, có người có cũng được mà không có… còn được hơn - vì người khác hoàn toàn có thể thế chỗ có lý hơn. Nhiều ca sĩ, người ra người vào, góp phần phá mất mạch chương trình, làm cho NT2 cũng giông giống các “nhạc hội” khác. Nhiều ca sĩ, riêng việc sắp xếp giờ tập đã đủ mất thời gian, trong khi kiểu NT cần sự đào sâu vào cảm xúc trong người hát. Chính nhạc sĩ (mượn lời vợ) đã nói: “Trần Thu Hà đã tìm được lối vào nhạc Ngọc Đại, trong khi các ca sĩ khác vẫn loanh quanh bên ngoài”. Hoặc cứ ra ra vào vào không kiểm soát được. Hát nhạc Ngọc Đại là một cơ hội hơn là thách thức đối với người hát- cơ hội để bộc lộ cảm xúc và bản năng. Có người trong thoáng chốc đã bộc lộ được, dù “chỉ là” một thành viên của nhóm 5 Dòng Kẻ.

Ngọc Đại là người có biệt tài phổ thơ, nhà thơ ít người phổ như Vi Thùy Linh, nhiều người phổ như Giáng Vân, nhà thơ lớn như Hàn Mặc Tử, nhà thơ nước ngoài như Appolinaire… anh đều không “tha”. Với mỗi nhà thơ, mỗi bài thơ tất nhiên anh tìm ra một giọng điệu riêng, thích hợp. Vậy tìm một giọng điệu chung cho NT2 với 17 bài hát, phổ thơ chính mình (7 bài) và 6 nhà thơ khác (Giáng Vân nhiều nhất- 6 bài) là điều không tưởng.

Mất 6 tháng để có được NT1, trong khi đó NT2 chỉ được chuẩn bị trong 1 tháng, ghép nhạc trong 10 ngày. Ai cũng rõ nhãn hiệu NT là hàng xịn, hàng độc, cần được giới thiệu, trưng bày sao cho xứng đáng. Vậy để NT2,3,4… thực sự là thành phần không thể bỏ qua trong đời sống âm nhạc đương thời, nhất thiết phải có khâu biên tập, đạo diễn và tiếp thị kỳ công hơn nữa.

Còn bản thân tác giả NT thì chỉ mong: "Không đổ, không vỡ, xôi không nát bét là may!"

• Nguyễn Mạnh Hà