Thanh Thảo đang hát bài Cô gái Sài Gòn đi tải đạn

Trong những ngày kỷ niệm lớn này, những ca khúc hào hùng, tha thiết gắn với một tới lịch sử của dân tôc lại được vang lên khắp nơi. Đã gần 30 năm kể từ ngày đất nước sạch bóng quân thù, một lớp ca sĩ mới sinh ra, lớn lên trong hòa bình đã trưởng thành để tiếp bước các bậc cha chú duy trì sức mạnh của dòng chính ca, truyền thống.

Trông bộ 2 CD nhạc truyền thống do Hội Âm nhạc Tp.HCM sản xuất chào mừng ngày 30/4 có nhiều bài hát đã trở thành những tài sản quý báu của âm nhạc Việt Nam một thời khói lửa: Câu hò bên bến Hiền Lương, Nổi lửa lên em, Lá đỏ, Tiến về Sài Gòn, Tiếng đàn bầu, Cô gái Sài Gòn đi tải đạn... Và thể hiện những bài ca ấy là những ca sĩ được coi là "thị trường", là ca sĩ ăn khách, là ca sĩ quen hát nhạc trẻ: Cẩm Ly, Đan Trường, Mỹ Lệ, Nguyên Vũ, Nhật Tinh Anh...  bên cạnh họ là những cái tên lớn hơn: NSND Thu Hiền, NSƯT Quang Lý, Quỳnh Liên... Ý tưởng kết hợp các ca sĩ của những thời, những giai đoạn và những dòng nhạc khác nhau khiến người nghe cảm thấy được sự tồn tại và sức sống lâu dài, không kém phần mạnh mẽ của những bài hát tưởng như chỉ gắn với một thời. Những bài hát ấy đã có được một sức sống mới trong một thời đại mới.

Gần đây, trong danh mục biểu diễn của nhiều ca sĩ nhạc trẻ nổi tiếng đều có vài bài nhạc truyền thống cách mạng. Khán giả đã dần quen Đàm Vĩnh Hưng hát Đất nước trọn niềm vui, Phương Thanh hát Đất nước, Cẩm Ly có bài tủ là Cô gái Sài Gòn đi tải đạn, Đan Trường thì đang thu hẳn một CD nhạc cách mạng, Ngọc Sơn có Tình ca Việt Nam, một đĩa nhạc tập hợp những bài ca không thể quên của một thời hào hùng, từ Tình ca của Hoàng Việt đến Việt Nam quê hương tôi... Những ca khúc truyền thống đã xuất hiện trên sân khấu ca nhạc đại chúng một cách tự nhiên, và có lúc còn trở thành những "chủ bài" cho một đêm nhạc tổng hợp. Vài năm trước, bài Việt Nam quê hương tôi (Đỗ Nhuận) khi được Quang Linh hát lại đã nhanh chóng lọt vào đủ các Top bình chọn.

Ở Hà Nội, nơi nhạc chính ca có địa lợi hơn, Trọng Tấn đã là một tên tuổi đáng nể khi kiên trì theo đuổi dòng nhạc này. Các album của Trọng Tấn (Tiếng đàn bầu, Việt Nam tổ quốc tôi I & II, Rặng trâm bầu) bán rất chạy. Các ca sĩ khác như Lan Anh, Phương Nga cũng đã ra album hát toàn "nhạc đỏ", dù đĩa nhạc trình bày đơn sơ, không rầm rộ như các ca sĩ trẻ nhưng tốc độ bán rất khả quan bởi những ca sĩ này đều sở hữu giọng hát có hạng, lại rất thường xuyên hát trên truyền hình, trong các chương trình lớn.

Nhạc "cũ" đã trở lại tưng bừng trong không khí "mới" như thế. Đêm nhạc Tiến về Sài Gòn - Đất nước trọn niềm vui tối 30-4 tại Nhà văn hóa Thanh niên (Tp.HCM) như một cuộc "ra quân" của các ca sĩ trẻ nhằm tiếp thêm sức sống mới cho những bài hát của một thời. Người xem ngạc nhiên khi thấy Thanh Thảo hát Cô gái Sài Gòn đi tải đạn, Đan Trường với Hát về cây lúa, Nguyên Vũ hát Đất nước trọn niềm vui... Họ hát say sưa với một niềm tự hào thực sự, mà không hề có sự gắng gượng bắt chước cách hát của những người đi trước, không bị gánh nặng của những cái tên quá lớn đã từng hát những bài ấy vào giữa thời bom đạn. Họ hát những bài hát có tuổi thọ lớn hơn tuổi đời của mình bằng sự cảm nhận của những người trẻ hôm nay, những người được hưởng cuộc sống hòa bình.

Không khí này khiến nhiền ca sĩ lớp trước nhớ lại thời kỳ mới giải phóng Sài Gòn, rất nhiều các ca sĩ Sài Gòn ngày ấy đã hát say sưa những bài hát ra đời ở miền Bắc dưới bom đạn, trên đường Trường Sơn khói lửa hay trong chiến khu ngút ngàn. Ở Sài Gòn, nếu may mắn, chúng có thể tìm được một vài cuốn băng cũ hay đĩa CD sang lại có những giọng ca thời trước 75 như Thanh Tuyền, Lệ Thu, Hà Thanh, Phương Đại, Thanh Phong... hát các bài Tiếng chày trên sóc Bom Bo, Trên đỉnh Trường Sơn ta hát, Nổi lửa lên em, Hà Nội niềm tin và hy vọng... Tất nhiên là họ hát trong một tâm thế khác với chúng ta quen nghe, nhưng trong ấy không khỏi có một niềm tự hào, dù rằng nhiều người trong số ấy đã xa xứ thì tiếng hát một thời của họ, dù ngắn ngủi, cũng đã đóng góp rất nhiều vào công cuộc hòa hợp dân tộc khi đất nước thống nhất. Những ca sĩ còn "ở lại" như Lan Ngọc, Trang Kim Yến... vẫn nhắc lại những ngày ấy một cách thích thú khi nhớ lại mình đã hát Cô gái vót chông, Tiếng đàn Ta lư, Bài ca người nữ tự vệ Sài Gòn... như thế nào.

Những ca sĩ mới ngày hôm nay đang tiếp tục duy trì và tiếp thêm sức sống cho những bài hát "cũ". Họ "thuộc lòng" thị hiếu của khán giả trẻ, vì vậy nhạc truyền thống cách mạng qua giọng hát của họ có thêm sức mạnh phổ biến mới đến giới trẻ, những người chỉ biết đến quá khứ oanh liệt của dân tộc quan sách báo phim ảnh và... bài hát!

• Minh Tú