Charlotte Church bên bạn trai xưa.

Ở nước ta, ca sĩ dòng nhạc thính phòng rất khó khăn trong việc phát triển nghề nghiệp. Ngoài những nguyên nhân như khán giả, thị hiếu ..., có một lý do cơ bản là ... không có bài hát mới. Không kể những aria và những bài hát kinh điển thế giới đặt lời Việt : ‘Back to Soriento’, ‘Chiều Moskva’, ‘Mặt trời của tôi’ ..v..v.., quanh đi quẩn lại, nam có ‘Những ánh sao đêm’ (Phan Huỳnh Điểu), ‘Hà Nội niềm tin và hy vọng’ (Phan Nhân), ‘Tình ca’ (Hoàng Việt) ..., nữ thì ‘Tiếng đàn talư’ (Huy Thục}, ‘Bài ca hy vọng’ (Văn Ký), ‘Cánh chim báo tin vui’ (Đàm Thanh)... Khoảng gần trăm bài hát cho ... mấy chục ca sĩ chia nhau thể hiện từ thập niên này qua thập niên khác!

Khi NSND Trần Hiếu lên sân khấu, chắc chắn bài hát ông trình bày không ngoài ‘Con voi’ (Nguyễn Xuân Khoát - Nguyễn Đình Thi) hay ‘Tôi là Lê Anh Nuôi’(Đàm Thanh); NSƯT Măng Thị Hội thì hiển nhiên sẽ là ‘Bóng cây kơnia’(Phan Huỳnh Điểu - Ngọc Anh); NSƯT Quang Thọ cũng sẽ gửi đến khán giả ‘Bình Trị Thiên khói lửa’ (Nguyễn Văn Thương) hoặc ‘Sơn nữ ca’ (Trần Hoàn) ...

Những gương mặt trẻ nổi bật của dòng nhạc thính phòng Việt Nam hiện nay đang không có đất thể hiện tài năng. Anh Thơ, Phương Nga, Lan Anh, Hồng Vy, Quỳnh Nga, Tạ Minh Tâm, Đăng Dương, Trọng Tấn, Việt Hoàn ... dẫm chân lên nhau như ngày xưa các bậc cô chú, đàn anh, đàn chị đã từng. Thiếu ca khúc luôn là căn bệnh trầm kha của nền ca nhạc Việt, và trong dòng nhạc thính phòng , căn bệnh đó càng nặng.

Ngoại trừ cố NSND Lê Dung có khoảng trên dưới 10 album riêng xuất bản trong và ngoài nước, Trọng Tấn đã ra được 3 CD, Lan Anh và Phương Nga mỗi người một album, còn lại không ca sĩ nào thuộc dòng nhạc thính phòng tự thân hoặc được mời thu âm album riêng, ngay cả những “cây đa cây đề” như các NSND Quý Dương, Trung Kiên, Trần Hiếu, Tường Vi, NSƯT Rơ Chăm Pheng, Măng Thị Hội ... Có thể nói, đó là thực trạng đáng buồn cho nền ca nhạc Việt Nam nói chung và dòng nhạc thính phòng nói riêng.


Hướng đi mới, tại sao không ?

Nhìn ra thế giới, những ca sỹ dòng nhạc thính phòng - không kể những ca khúc kinh điển, họ còn được sáng tác riêng những bài hát phù hợp với chất giọng và đặc trưng của dòng nhạc. Ngoài ra, họ xông xáo tìm kiếm ca khúc trong dòng nhạc pop, christian, country, thậm chí cả rock, rap để thể nghiệm và sáng tạo. Pavarotti, Andrea Bocelli, Barbara Streisand, Sarah Brightman .v.v. đã cover rất nhiều ca khúc pop, mang cho chúng một hơi thở mới. Pavarotti kết hợp với Mariah Carey trong ‘My all’, với Boyzone trong ‘Nomatter what’; Sarah Brightman hát lại những ‘Dust in the wind’, ‘The sound of silence’; Andrea Bocelli song ca cùng Celine Dion ca khúc ‘The prayer’...

Những ca sĩ còn rất trẻ và tài năng của dòng nhạc thính phòng quốc tế cũng không ngần ngại lấn sân qua những thể loại âm nhạc khác. Charlotte Church hát lại ‘Bridge over troubled water’, ‘Imagine’; Josh Groban cover ‘Vincent (Starry starry night)’, ‘To where you are’ với phong cách bán cổ điển thật tuyệt vời, không quá nặng tính học thuật mà rất thanh thoát, tình cảm. Danh tiếng và thu nhập của họ không thua gì những ngôi sao nhạc trẻ hàng đầu Britney Spears hay Enrique Iglesias.

Xu hướng hiện nay của âm nhạc thế giới là cởi mở, đổi mới và kết hợp, dòng nhạc thính phòng muốn phát triển phù hợp với thời đại và công chúng cũng không thể ra ngoài phương thức đó. Dĩ nhiên “cởi mở, đổi mới và kết hợp” không có nghĩa là làm mất đi những tính chất riêng đặc trưng, cơ bản của từng dòng nhạc.

Trông người mới ngẫm đến ta, ca sĩ dòng thính phòng Việt Nam hầu như chỉ đóng khung trong một thể loại nhạc. Có vẻ họ rất ngại phải thử nghiệm những cái mới. Họ yên tâm với những gì có sẵn, và hát theo một phong cách được “soạn” sẵn rất mô phạm. Họ dường như chưa đủ nhiệt huyết với nghề, đam mê đứng trên sân khấu biểu diễn chưa cháy bỏng.. Đọc bài phỏng vấn anh chị nào cũng thấy câu trả lời: “Tôi muốn được đào tạo thế hệ ca sĩ tương lai”. Tất nhiên giảng dạy là công việc rất đáng trọng, nhưng như vậy, công sức 5, 6 năm miệt mài học thanh nhạc hóa ra uổng phí khi mà học xong, năm thì mười họa mới đi hát một lần cho một chương trình kỷ niệm nào đó ?!

Ngay lập tức, một phản bác được đưa ra : Vì hiện tại, đất diễn và khán giả cho dòng nhạc này khá hạn chế, không cạnh tranh nổi với nhạc trẻ, nhạc thị trường nên ca sĩ cũng lực bất tòng tâm, đành chịu an phận. Xin thưa, trên thế giới cũng vậy thôi. Khán giả ít thì ca sĩ cũng đếm trên đầu ngón tay. Chỉ có cách đây hai thế kỷ, nhạc thính phòng mới là vua, còn bây giờ nó đã ngả mũ thoái vị, nhường ngôi cho pop - rock tự thuở nào. Cái chính vẫn là tự thân vận động của mỗi cá nhân nhằm tạo ra những bướt ngoặt, những xu hướng mới để thu hút khán giả, mở rộng “thị phần”. Biết là khó, nhưng nghệ thuật đích thực há lại dễ dàng?

Ca sĩ dòng thính phòng Việt Nam bây giờ tài năng không thiếu, chỉ thiếu một tư duy dám nghĩ dám làm, dám “trải” và “nghiệm”. Còn nhớ trong cuộc thi Sao Mai lần đầu, việc Trọng Tấn “dám” hát ‘Tiếng đàn bầu’ (Nguyễn Đình Phúc) theo một phong cách mới đã gây “shock’ không ít ca sĩ, nhạc sĩ. Không phải ngẫu nhiên mà anh đoạt giải nhất Sao Mai và bây giờ là ca sĩ hiếm hoi của dòng thính phòng được xem là đắt show. Cố NSND Lê Dung gặt hái được thành công nhất định trong dòng nhạc tiền chiến, nhạc Trịnh Công Sơn ...nhờ khả năng cảm thụ phong phú, cách thể hiện sáng tạo. Gần đây, NSDN Trần Hiếu trình bày bài hát ‘Bình yên’ (Quốc Bảo) với ca sỹ Trần Thu Hà, NSND Trung Kiên song ca cùng Thanh Lam ‘Gọi anh’ (Dương Thụ) đem lại cảm giác thú vị cho người yêu nhạc.

Thôi thì hãy tạm gạt bỏ một bên những kỳ vọng và cả thất vọng để hát lên ‘Bài ca hy vọng’ mong đợi những giọng ca trẻ nối tiếp những Lê Dung, Trung Kiên .v.v. sẽ khoác cho dòng nhạc thính phòng Việt. một khuôn mặt mới. “Về tương lai, đàn chim ơi, cùng ta cất cánh ...” .

Văn Nhân