Ca sĩ Mỹ Lệ

Xét riêng trong năm 2003 thì ít nhất cũng phải có đến hơn 20 ca sĩ, nhóm nhạc mới ra đời. Một nửa trong số đó có album riêng, chưa kể đến những ca sĩ vững tiếng khác. Trung bình mỗi tháng lại có khoảng chục album mới ra đời, của ca sĩ, nhóm hát nổi tiếng có, mới nổi có. Cứ cho là mỗi album có khoảng 8 bài thì một năm tính ra phải có đến gần 1000 ca khúc mới để đáp ứng nhu cầu sinh đĩa của mấy "hát sĩ" nhà ta. Nếu như Sở VH-TT đã giới hạn chỉ có 1/3 là nhạc ngoại lời Việt thì mỗi năm cũng phải có khoảng 700 ca khúc nhạc Việt chào đời. Bạn là người thưởng thức nhạc và yêu nhạc. Vậy bạn thử nói xem có được bao nhiêu bài trong số mấy trăm bài hát kia gây được ấn tượng và khiến người ta nhớ lâu?

Những ca khúc ra đời liên tục, ca sĩ thể hiện chúng một cách vô cảm và người nghe cũng cố gắng nghe, cố gắng cho là mình thích ca khúc đó. Năm 2002, ca khúc Cây đàn sinh viên nổi cộm lên như một greatest hit, nhưng vừa qua, năm 2003 đã không còn nghe ai nhắc tới nữa, trong khi trước đó, bất kỳ HS-SV nào cũng có thể nhận ngay là "Mình thích bài Cây Đàn Sinh Viên lắm lắm!" luôn. Bây giờ thì bạn thích nghe gì nào? Đâu còn là Cây đàn sinh viên nữa, đúng không?

Tại sao nhạc trẻ Việt hiện nay lại không có sức sống mạnh mẽ như nhiều tình khúc thuở xưa? Một dẫn chứng là nhạc của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Chưa bao giờ nhạc của ông được mở ra rả khắp nơi từ shop thời trang, quán cafe, trong nhà, ngoài ngõ, và ngay cả... xe kẹo kéo. Nhưng qua thời gian, người ta vẫn nhớ đến những ca khúc của ông. Liệu nhạc trẻ hiện nay, đa phần là nhạc thị trường, có bài nào tuổi thọ quá 3 năm hay không chứ đừng nói chi đến vài chục năm như những tình khúc Trịnh.

Sự thực hiển nhiên là một người thưởng thức nhạc đại chúng khó có thể nghe một lúc cả 10 ca khúc trong album riêng của một ca sĩ được. Không chỉ riêng ở nhạc Việt mà nhạc ngoại cũng thế. Nó có sự trùng lặp trong cách phối âm và cách người hát xử lý ca khúc để tạo nét riêng cho mình. Cùng hát R&B âm vực rộng, tone cao nhưng ai cũng có thể phân biệt được đâu là Mariah Carey, đâu là Whitney Houston trong album tổng hợp những bài hit của họ dù trên bìa album nêu ai hát bài nào. Nhạc Việt thì lại khác, người ta không thể nhận ra nổi là Châu Gia Kiệt và Hàn Thái Tú hát có gì khác nhau, nhạc của họ có phong cách như thế nào nữa. 

Lý do là gì nhỉ? Đó là những ca khúc nhạc trẻ Việt đương đại đa phần có tiết tấu giống nhau. Dù là Anh chàng đẹp trai hay Mơ về cô bé yêu thì bất kì ca sĩ đơn nam nào hát nghe cũng na ná nhau, không có gì khác biệt. Người Việt chúng ta giỏi hát lại nhạc ngoại (họ hầu như không thèm phối âm lại cho ca khúc có vẻ mới mẻ hơn nên tạm thời không thể cho đó là nhạc cover được), tại sao lại không tự cover nhạc của chính mình. Ca khúc Những điều lạ (Vũ Quốc Việt), Việt Quang và Nguyên Vũ  hát chẳng khác gì nhau. Đó chỉ mới là sự giống nhau giữa 2 ca sĩ nam thôi. Còn Giấc mơ ngày xưa (cũng của Vũ Quốc Việt) thì Việt Quang hát cũng vậy mà nhóm Mây Trắng hát cũng thế... Thế chẳng phải là nhóm và ca sĩ đơn Việt đều hát giống nhau cả sao? Tất cả đều là pop và đều ... nhàm chán.

Sự sáng tạo phải chăng đang dần bị mai một? Ca sĩ nhiều nhưng không thể tự sáng tác, nhạc sĩ có thể viết được bài dễ nghe lại không nhiều nên bản thân họ (những nhạc sĩ) phải cho chạy hết tốc lực bộ máy "chế tạo ca khúc" của mình để ca sĩ có bài mà hát, có cái để chờ cho nhạc trẻ Việt Nam hết dư cầu thiếu cung. Phải chăng vì thế mà ý tưởng về những tiết tấu, giai điệu lạ chưa kịp tượng hình đã phải chín non trong hàng loạt ca khúc?

Tại sao khi Trio 666 hát Bụi trong mắt em bằng rock alternative pha chút ballad chậm và sâu lắng thì Mỹ Lệ lại có thể hát Bụi trong mắt em bằng phong cách pop-rock dồn dập hơn? Bài Hi (Xuân Hiếu), Lam Trường hát khác, AC&M hát khác cũng là một điển hình - điển hình về cover có sáng tạo ngay trên nền nhạc trẻ Việt đương đại. Đáng tiếc là lại chả được mấy bài như thế cả.

Nhạc trẻ Việt đang có những tín hiệu đáng mừng từ việc sản sinh ra những dòng nhạc mới, tuy là nhạc lai (chưa rõ dòng) nhưng vẫn có thể nghe được âm hưởng đặc trưng của dòng nhạc ấy. Các boyband Việt bắt đầu tập tành hát hiphop, Mắt Ngọc cố gắng xử lý ca khúc để có chất R&B, Bức Tường gắng sức đưa rock Việt đi lên, Đàm Vĩnh Hưng mạnh dạn đổi cách hát rít chữ để giới thiệu và công chúng hóa dòng jazz Việt, AC&M thổi luồng gió mới bằng a capella... Nhưng những tín hiệu trên vẫn còn quá mờ nhạt. Sáng tạo cũng cần có được sự ủng hộ từ thính giả nữa.

Đó chỉ mới là phần tiết tấu, giai điệu và hoà âm ca khúc. Còn về ca từ, bỏ qua cách diễn đạt bị cho là sến, não tình nhưng đâu cứ nhất thiết yêu là phải "tim này nát tan"... đúng không? Ấy thế mà ca từ nhạc trẻ hiện nay dường như lại chỉ có vậy. Hãy cố thêm một chút sáng tạo để làm cho đời sống tình yêu phong phú hơn. Đâu cần nhiều, chỉ cần đọc một ít thơ tình là đã có thể tìm ra được rất rất nhiều cách thể hiện tình yêu mới lạ. Khó quá chăng?

Chúng ta không cần thiết phải lên án cật lực việc vay mượn tiết tấu, chê bai thậm tệ ca từ não tình mà chỉ cần chắt lọc hơn trong việc sáng tác, thể hiện và thưởng thức ca khúc cũng đã đủ. Từ việc "nâng cấp" đôi tai cảm thụ lên một chút, chính thính giả sẽ là người quyết định cái mà họ sẽ được nghe ra sao. Từ đó, nhạc sĩ sẽ phải đầu tư nhiều hơn cho ca từ, giai điệu, ca sĩ sẽ cẩn thận hơn trong việc chọn ca khúc cho mình. Người sáng tác nhạc sẽ phải sáng tạo hơn để tìm cái mới, tìm những gì có thể tồn tại và đi vào lòng công chúng nhiều hơn là một hit thời vụ ngắn ngủi như hiện nay .

Thiên Thanh