..:: giaidieuxanh.vn ::..

Thường thức âm nhạc

Cách ghi nhịp lấy đà

[07:53 17/08/2004 (GMT+7)]

Cách ghi nhịp lấy đà

Hình 1

Khi dùng Encore để ký âm những bài có nhịp lấy đà theo cách thông thường thì khi cho nghe thử luôn bị “nấc cụt” hay hụt hẩng sao đó.

Dưới đây là bài hướng dẫn cách ghi vừa đáp ứng yêu cầu trình bày về hình thức và vừa giúp bạn nghe chính xác tác phẩm của mình.

Đơn cử một hình thức ký âm nhịp lấy đà thường gặp trong các ca khúc. Ví dụ bài nhạc là loại nhịp 4/4 (Hình 1).

Ở ô nhịp đầu tiên chỉ chứa trường độ là 1 phách. Các ô nhịp còn lại đều tuân theo giá trị của loại nhịp được ghi ở đầu dòng (loại nhịp 4/4). Có nhiều cách ghi: dùng Voice hay dùng cách thêm dấu lặng… Dưới đây là cách đáp ứng yêu cầu trên.

Cách ghi: Cách này được dùng khi bạn muốn nghe Encore phát âm đúng như cách ghi trên.

Sau khi mở một trang viết cho ca khúc xong (Single Staves). Đưa con trỏ hình mũi tên click lên ô nhịp đầu tiên đặt vạch nhấp nháy.

- Chọn trình đơn Time Signature để hiện hộp chọn . Rồi thực hiện như minh họa dưới đây: (Hình 2)

Hình 2

- Click chọn gõ lại như trên (nếu giá trị lượng nốt ở nhịp lấy đà là 2 phách thì chọn 2, như trên là 1 phách chọn 1. Nếu chỉ một móc đơn thôi, thì chọn tử số là 1, mẫu số là 8. Nếu chỉ một móc đôi thì chọn tử số là 1, mẫu số là 16 (hiếm có ca khúc dùng loại này). Sau đó click đặt dấu kiểm vào ô vuông mục .

Trường hợp khác: Có những tác phẩm mà ở ô nhịp lấy đà có giá trị trường độ lớn hơn loại nhịp được ghi ở đầu dòng, đây là hình thức ký âm thường gặp trong thánh ca (thời cổ) hay các tác phẩm độc tấu (adlibitum) và trong dân ca (các điệu hò…). Nghĩa là không dùng vạch nhịp để phân đều trường độ của mỗi ô nhịp trong bài. Dưới đây là đơn cử một trường hợp: (Hình 3)Một chút phân tích: Ở ô nhịp đầu tiên có giá trị là 9 phách, các ô nhịp còn lại đều là 4 phách. Khi nhấn nút để nghe, Encore sẽ phát đúng như cách ghi trên. Trong thực tế, cách diễn đạt âm nhạc này thường có tính ước lệ, do đó nếu bạn sáng tác, thì phải tính toán trường độ cho ô nhịp khởi đầu này. Còn nếu chỉ dùng để ghi lại từ một ấn phẩm khác, thì chọn cách xác lập trên.

Hình 3

Như vậy, nếu yêu cầu ô nhịp lấy đà là 6, 7, 8 hay 9 phách (hoặc nhiều hơn nữa) bạn có thể nhập vào ô tử số số phách mình muốn, nhưng nếu là loại nhịp đơn thì mẫu số luôn là 4.

Minh họa trên là xác lập = 9/4.

Đây là cách ghi khác: Đó là giấu số loại nhịp đi. Xem hình 4:Không đặt loại nhịp (hay số chỉ nhịp) ở ô nhịp lấy đà, mà đặt 4/4 ở vị trí ô nhịp bắt đầu được tính. Làm cách trên, bằng cách:

Hình 4

Khi thực hiện ô nhịp lấy đà, bạn hãy click đặt thêm dấu kiểm vào ô vuông ở mục (xem hình 2). Xong click nút OK. Như vậy, số chỉ nhịp (4/4) sẽ bị giấu đi như trên.

Để cho hiện số chỉ nhịp này ở đâu, click đặt dấu nhấp nháy ở ô nhịp đó, xong mở hộp thọai trên, rồi xác định từ ô nhịp đã chỉ định đến kết thúc. Kế tiếp, đưa con trỏ click xóa 2 dấu kiểm của cả hai mục và . Cuối cùng, click nút . Kết quả sẽ như trên.

Quan Trọng: Để Encore phát hiện những lỗi thuộc về nhịp, bạn cần chọn mục Auto Space trong trình đơn Setup khi khởi sự ghi.

Dành cho các bạn chuyên sâu hơn:

Ngoài cách ghi lại ca khúc chính xác để trình bày ca khúc như một ấn phẩm, nếu bạn có ý định dùng tác phẩm ký âm này chuyển sang làm những việc có liên quan đến MIDI (soạn, phối âm, chẳng hạn). Thì cách hay nhất, bạn nên tính luôn ô nhịp lấy đà; về lý thuyết âm nhạc, nhịp lấy đà không được tính, cho nên Encore cũng áp dụng như vậy. (Sau khi làm xong, bạn thấy trong hộp thoại Set Time Signature sẽ là From measures - To). Tuy nhiên, khi chuyển sang tập tin *.Mid, Encore sẽ xác định và ghi rõ ràng số chỉ nhịp cho từng tình huống trên. Đây là tính cách rõ ràng, chính xác của âm nhạc điện toán.

Để tiện dụng khi chuyển sang phần mềm khác (sọan nhạc đệm chẳng hạn, Jammer, BB, Cakewalk…), bạn hãy xóa ô nhịp lấy đà và ghi đầy đủ giá trị nhịp ô nhịp đó (thêm dấu lặng cho đủ), và xem như ô nhịp này vẫn được tính (vì phía trước còn liên kết với nhạc mở đầu). Còn nếu không, các phần mềm khác khi nhận file MIDI từ Encore sẽ ghi rõ bất kỳ loại nhịp nào đã làm ở Encore. Ví dụ: Ở Encore bạn không thấy hiện nhịp lấy đà có giá trị là 1 nốt đen trong bài nhạc nhịp đơn là 4/4. Ở các phần mềm phối âm sẽ hiện rõ chỉ số nhịp đầu (lấy đà) là 1/4 sau đó sẽ là 4/4…

Huy Liêm

Viết phản hồi