..:: giaidieuxanh.vn ::..

Thường thức âm nhạc

Cách ký âm giai điệu trong Band-in-a-Box

[06:03 29/04/2004 (GMT+7)]

(H.1)

Giả sử bạn có một ca khúc, bạn muốn ghi giai điệu (melody) trực tiếp vào Band-in-a-Box để soạn phần hòa âm thay vì ghi qua phần mềm Encore hay Finale (như đã đề cập trong bài trước) hoặc chỉ để chỉnh sửa các nốt nhạc trong melody...

Band-in-a-Box (BB) có cách ký âm gần giống như ở Cake Walk hay Finale. Đó là cách dùng con trỏ chuột click vào một vị trí trên dòng nhạc để đặt nốt nhạc lên cao độ và trường độ bạn muốn. Có thể ký âm đơn điệu (như giai điệu bài hát đơn ca) hoặc hòa điệu (như một hợp âm hay nhiều bè).

Để mở dòng ký âm Melody, bạn đưa con trỏ click lên nút biểu tượng nốt nhạc (H.1).

Các nút lệnh cần biết đều nằm trên thanh chọn này (H.2)

(H.2)

1) Cách ghi nốt
Nút [N]: Nút này dùng để ghi nốt vào dòng nhạc. Bạn thử click lên nút này từng cái một để thấy biểu hiện của nó trên màn hình ra sao.

Mặc định có dấu kiểm ở ô vuông mục Note (như hình trên) để ghi nốt. Nó sẽ mất dấu kiểm khi bạn click chọn dấu kiểm ở mục Rest nếu muốn ghi các dấu lặng.

- Ví dụ nếu bài nhạc là loại nhịp 4/4 (hay C): Click cái thứ nhất: Dòng nhạc sẽ hiện những vạch đứng mờ trên mỗi ô nhịp (xem H.4). Mỗi nhóm vạch sẽ biểu hiện các đơn vị nốt trong một phách có giá trị là một nốt đen, chẳng hạn. Mặc định là 3 vạch (giá trị phân nhịp là nhóm liên ba móc đơn). Để giải quyết việc ghi liên ba móc đơn hay móc đôi, bạn phải chỉ thị bằng cách click nút Opt. để hiện cửa sổ chọn Notation Window Options, nếu muốn ghi các nốt móc đôi thì click xóa bỏ dấu kiểm ở hàng mục đầu tiên [Triplet Resolution (Swing)] (hay giải quyết liên ba). Ngược lại, bạn muốn ghi các nốt liên ba móc đơn, thì click cho dấu kiểm hiện ở mục này (H.3).

(H.3)

- Để dễ dàng đặt nốt vào trong trường hợp ghi các nốt có trường độ ngắn hơn, bạn nên chọn lại mục Bars/Screen là 2, kết quả sẽ hiển thị như hình dưới đây (màn hình vùng ký âm chỉ hiện 2 ô nhịp) - (H.4).

(H.4)

(Hình minh họa trên là không chọn giải quyết nốt liên ba móc đơn).

Cách ký âm là đưa con trỏ lên đúng vị trí cao độ nốt muốn đặt rồi click. Căn cứ trường độ nốt muốn ghi. Ví dụ: Nốt Do ở vị trí đầu tiên của ô nhịp có trường độ là 1 phách (tức là 4 móc đôi), click ngay vạch đứng - Nốt Ré ở vị trí đầu tiên của phách thứ 2, click nốt Fa ở vị trí ½ phách còn lại, click. Cứ thế ... Trong quá trình ghi, nếu muốn sử dụng lại liên ba móc đơn, bạn cűng chọn lại Opt. như đã hướng dẫn.

Cách ghi các nhóm bất thường khác

Để ghi các liên 5, liên 7, liên 9 ..., trước tiên bạn phải đặt nốt đầu tiên trong nhóm các dấu liên này, đưa con trỏ lên hàng Timeline rồi click nút phải chuột, xem minh họa (lưu ý trên thanh tiêu đề của cửa sổ, cho biết vị trí của nốt đó (ví dụ: Bar 3, Beat 3... là xác định nốt mà bạn vừa đặt là ở ô nhịp thứ 3, phách thứ 3...) - (H.5).

(H.5)

Khi hộp thoại Beat Resolution hiện ra, gõ vào số giá trị dấu liên cho khóa nhạc nào bạn muốn ghi (ở trên là dòng khóa Sol, ở dưới là dòng khóa Fa). Ví dụ trên có nhóm là 7. Có nghĩa là bạn có thể ghi 7 nốt trong một phách (hoặc ít hơn tùy theo trường độ các nốt có giá trị trong 1 phách). Tương tự như ghi các nốt láy (petite note hay grace note) vậy.

Cách ghi dấu hóa

Tùy theo cung thể của bài hát, BB sẽ dựa vào đó để tự thể hiện loại dấu hóa giúp bạn. Tuy nhiên, sự "thông minh" này cűng còn tùy theo ý định người dùng (và nhất là trong môi trường nhạc Jazz...). Để không phải phân tích dài dòng về lý thuyết, bạn có thể thử nghiệm bằng cách nhấn giữ một trong các phím sau, rồi click lên vị trí nốt trên dòng nhạc để ghi:

(H.6)

- Ghi nốt mang dấu THĂNG: bằng cách nhấn giữ phím [Shift]. Click nút trái chuột.
- Ghi nốt mang dấu GIÁNG: bằng cách nhấn giữ phím [Ctrl]. Click
- Ghi nốt mang dấu BÌNH: sau khi ghi một trong hai dấu hóa trên, nhấn giữ phím [Alt], rồi click lên nốt mang dấu hóa (thăng hay giáng).

Tuy nhiên, cűng còn tùy theo cung thể, bạn sẽ làm ngược lại trong cả hai trường hợp ghi nốt có thăng hay giáng.
Một cách khác nữa, nếu bạn "buộc" BB phải làm đúng theo cách ghi mình muốn. Ví dụ, phải là Ré# chứ không ghi là Mib. Bằng cách, đưa con trỏ lên ngay đầu nốt bị hóa (nốt mang dấu hóa) rồi click nút PHẢI chuột, một cửa sổ xác lập Notes hiện ra, bạn sẽ chọn ở dưới mục Auto là [sharp] trường hợp muốn là dấu (#), ngược lại chọn [flat] nếu là dấu giáng (b), [natural] là dấu bình.

2) Cách ghi dấu lặng [Rest]

Đưa trỏ click đặt dấu kiểm [v] ở ô vuông trước mục [Rest] và click lên vị trí vạch đứng phân nhịp tùy theo trường độ yêu cầu. Để trở lại chế độ ghi nốt, click trở lại mục [Note]. Cách ghi trường độ cho dấu lặng cũng tương tự như cách ghi nốt.

3) Ký âm đơn điệu [Mono]

Đối với các bản nhạc 1 bè, bạn sẽ chọn đặt dấu kiểm ở ô vuông mục [Mono]. Trừ khi viết cho song ca (hay nhiều bè, thể thức giống như hợp âm có tính hòa điệu) thì không đánh dấu chọn mục này.

4) Dễ nhìn hơn khi chơi qua Midi Keyboards [Clean]

Click chọn dấu kiểm trong ô vuông trước mục [Clean]. Việc này, BB sẽ thu xếp cách ghi dễ nhìn hơn trong trường hợp chơi những nốt luyến láy (grace note...).

Một số vấn đề trong lúc ghi

1) Phục hồi lại một thao tác trước đó. Chọn trình đơn Edit>Redo hay gõ phím tắt Ctrl+Z.

2) Xóa bỏ nốt (lẻ tẻ): Một cách đơn giản là muốn xóa nốt nào, nhấn giữ phím [Delete], xong đưa con trỏ click lên nốt đó. Hoặc, đưa con trỏ đặt ngay đầu nốt, rồi click nút phải chuột, một hộp thọai hiện ra, click nút [Delete] để xóa nốt đó.

3) Xóa bỏ các nốt trong một hay nhiều ô nhịp: bằng cách chọn trong trình đơn Edit>Erase From.. To... để hiện khung chọn Erase Chords and/or melody , sau đó chỉ định cho BB biết muốn xóa từ ô nhịp mấy, và ở khung thứ hai là muốn xóa tất cả bao nhiêu ô nhịp. Không đánh dấu chọn những thành phần không muốn xóa. Ví dụ trong trường hợp này, bạn chỉ chọn (đánh dấu kiểm) xóa Melody mà thôi. Còn lại là Chords, Soloist và Lyrics bạn không muốn xóa, vậy click để trống các ô chọn này. Ngoài ra, bạn cűng phải cho BB biết Chorus nào có chứa nốt muốn xóa (xem lại bài viết 2 đã đăng về Chorus).

Sau cùng, như bạn thấy trong các khung xác lập liên hệ khi thao tác lệnh, còn có nhiều cách xác lập khác khi có dịp sẽ đề cập đến. Đây là chuyên đề về cách ký âm bằng click chuột vào dòng Melody và Solist.