..:: giaidieuxanh.vn ::..

Thường thức âm nhạc

Nhạc cụ bộ dây (violon)

[07:00 05/03/2004 (GMT+7)]

Nhạc cụ bộ dây (violon)

Sơ lược về bộ dây
Bộ dây gồm bốn nhạc cụ là violon, alto, violoncello và contrebass. Số lượng nhạc công của bộ dây chiếm gần 2/3 số lượng nhạc công của dàn nhạc giao hưởng.

Tất cả các nhạc cụ bộ dây đều phát âm chủ yếu bằng cách dùng vĩ (archet) tác động vào dây đàn, cần đàn không có phím giống như guitare hoặc mandoline mà chỉ là những phím tưởng tượng.

Về hình dáng cả bốn loại đàn đều có chung một mẫu cấu tạo, chỉ khác nhau về kích thước. So với các bộ khác như bộ đồng hoặc bộ gỗ thì bộ dây phong phú về kỹ thuật, kỹ xảo và khả năng thể hiện rất đa dạng. Ta có thể kể đến những ưu điểm của bộ dây như sau:

- Kỹ xảo phong phú như: kéo bằng vĩ (archet), bật dây bằng ngón tay (pizzicato), lấy sống lưng archet đập vào dây (col legno), kéo archet gần ngựa đàn (sul ponticello), kéo archet gần phía cần đàn (sul tasto), dùng dụng cụ hãm thanh (sourdine)…. Tạo nên nhiều màu sắc, hiệu quả thú vị.
- Âm sắc bộ dây của bộ dây gần với âm sắc giọng hát, có tính chất ca xướng và có tiếng ngân rung (vibrato) rất gợi cảm. Toàn bộ âm thanh bộ dây là một khối đồng chất tính từ âm trầm nhất đến âm cao nhất. Bộ dây là bộ duy nhất trong dàn nhạc giao hưởng có thể tự đảm nhận toàn bộ hoà thanh mà không cần sự hỗ trợ của các bộ khác.
- Có thể biểu hiện mọi sắc thái, cường độ - từ nhẹ nhàng, uyển chuyển, cho đến những tính chất hùng mạnh, kịch tính, kể cả sự thay đổi cường độ đột ngột. Viết cho bộ dây không hạn chế về độ dài của câu nhạc (khác với bộ gỗ và đồng, nếu viết câu nhạc dài, nhạc công sẽ không đủ hơi để thổi) và không hạn chế về những vấn đề kỹ thuật biểu diễn.

Do những đặc điểm trên mà bộ dây được nhiều nhạc sĩ ưa chuộng, đã có rất nhiều tác phẩm nổi tiếng cho bộ dây, trong dàn nhạc giao hưởng bộ dây được xem là nền tảng của dàn nhạc. Sau đây chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu từng nhạc cụ của bộ dây.

Violon

(Tiếng Pháp: violon, Ý: violino, Anh: violin, Trung Quốc: tiểu đề cầm)

Đàn violon

Violon được ghi nhận là xuất hiện tại Ý vào năm 1500, song xuất xứ của nó thì vẫn có nhiều giả thuyết. Trên tường của toà tháp nhà thờ nữ thánh Sophie ở thành phố Kiev có một bức tranh được vẽ vào thế kỷ 11, vẽ một người cầm đàn giống như violon tỳ vào lõm vai và dùng một “que” đặt lên đàn (như archet của violon), đó là chi tiết thời gian xưa nhất có thể nói đến thủy tổ của violon. Những nhạc cụ được xem là thủy tổ của violon có thể kể là: ravanastron (Ấn Độ), rebab, rebec, viole... Trong dó đàn viole là cây đàn có hình dáng giống violon hiện đại nhất.

Đàn violon là nhạc cụ linh hoạt về kỹ thuật, kỹ xảo có thể diễn tả đa dạng những sắc tình cảm. Chính những ưu điểm đó violon là một nhạc cụ độc tấu được nhiều nhạc sĩ ưa chuộng và nó được mệnh danh là "ông hoàng trong dàn nhạc".

Trong dàn nhạc giao hưởng - thính phòng, violon thường được chia làm hai nhóm là violon I và violon II. Violon là một nhạc cụ khó tập luyện, để trở thành những violist tài năng, thường người ta đào tạo từ lứa tuổi rất nhỏ (lứa tuổi học tiểu học), vì vậy ngoài loại đàn violon thông dụng dùng cho người lớn còn có các loại violon nhỏ hơn dùng cho trẻ em đó là (violon) cỡ 1/2 và 3/4. Khi chơi violon, người ta có thể đứng hoặc ngồi, đặt đàn vào lõm vai và tì cằm lên đàn.

Đàn violon gồm có 4 dây cách nhau một quãng 5 đúng. Toàn bộ âm vực của đàn và âm vực thường dùng trong dàn nhạc như sau:

Dây Mi tươi sáng, vang, càng lên cao càng sắc. Dây La âm thanh dịu dàng và mềm mại hơn. Dây Ré âm thanh đầy đặn, dịu, gần với giọng hát. Dây Sol âm thanh đầy đặn, mãnh liệt, có kịch tính.

Âm thanh violon đẹp, rực rỡ, tươi sáng có khả năng biểu hiện nhiều trạng huống tình cảm như: say sưa, trìu mến, trữ tình, tươi tắn, kiêu hãnh, nhẹ nhàng, kịch tính… nó có thể đạt sắc thái từ cực lớn đến cực nhỏ, về tốc độ nó có thể diễn tả những nét nhạc nhanh, linh hoạt mà không nhạc cụ nào trong dàn nhạc bì kịp.

Trong dàn nhạc sự kết hợp thông thường là với các nhạc cụ cùng bộ, ngoài ra nó còn có thể kết hợp tốt với bộ gỗ, đối với bộ đồng vì âm sắc không hòa hợp nên ít có sự kết hợp, ngoại trừ kèn cor. Khi kết hợp với bộ gỗ violon làm dịu bớt âm thanh của kèn gỗ.