Caisse claire

Caisse claire

Caisse claire còn được gọi là trống nhà binh vì được dùng nhiều trong những dàn nhạc quân đội. Trống có hai mặt da, đường kính từ 40 - 60cm, tang trống bằng kim loại và dùng hai dùi gỗ để đánh trống. Trong hai mặt bằng da, có một mặt da được căng những sợi dây lò xo bằng kim loại áp sát mặt da tạo nên âm thanh "rè rè". Âm thanh caisse claire rõ nét, nhưng khô và đanh, nghe thúc giục, thường được sử dụng để tạo không khí nhộn nhịp, trẻ trung hoặc dùng với những nét nhạc mang tính hành khúc.

Thủ pháp trémolo có thể tạo tiếng lao xao của sóng biển, tiếng ồn ào của đám đông, caisse claire là một nhạc cụ linh hoạt có thể diễn tả mọi hình thức tiết tấu và tiết chế âm lượng tốt ở mọi sắc thái. Thông thường, người ta hay sử dụng nó với những nốt láy, tạo sự sảng khoái, tự nhiên. Âm sắc của caisse claire có thể kết hợp tốt với các nhạc cụ bộ đồng và bộ gỗ. Nó thường kết hợp với timbales, cymbales, grosse caisse trong các cao trào của dàn nhạc.

3. Cymbales

Cymbales

Cymbales, chúng ta thường gọi là chũm choẹ hay xập xoẻng. Nó như một chiếc đĩa lớn bằng kim loại đường kính khoảng 30 - 50cm, ở giữa có một cái núm hơi nhô lên (đường kính khoảng 10cm). Trong dàn nhạc giao hưởng, cymbales thường dùng gồm  hai chiếc, ở giữa tâm mỗi chiếc là một lỗ tròn nhỏ, có luồn một sợi đây để buộc vào tay.

Diễn tấu cymbales có hai cách:

- Dùng dùi gõ từng tiếng hoặc trémolo bằng dùi. Nó không có dùi riêng mà dùng dùi của các loại khác như timbales, tambour hoặc triangle. Nếu muốn dùng dùi nào thì người soạn nhạc phải ghi rõ. Lúc đánh bằng dùi thì thường dùng một cymbale.
- Cách thứ hai, nhạc công cuốn hai dây  vào hai tay  và dập hai cymbales vào nhau. Phương pháp này thường tạo một hiệu quả sấm sét, kích động hoặc huy hoàng, mãnh liệt. Cũng với cách này, có thể thực hiện thủ pháp trémolo bằng cách xoáy hai cymbales vào nhau, âm thanh như một làn sóng kim khí rít lên, tạo hiệu quả dữ dội, đầy tính chất đe dọa.

4. Triangle

Hai chiếc triangle

Triangle là một thanh kim loại tròn được bẻ thành hình tam giác, trong đó có một góc không không dính vào nhau, người ta dùng một dùi cũng bằng kim loại để đánh vào cạnh của nó. Âm thanh triangle nghe trong trẻo, tươi tắn, tạo cảm giác dịu dàng, thanh thoát. Nó thường dùng trong các tác phẩm có tính chất vũ đạo hoặc có tính chất nhẹ nhàng, tươi vui. Triangle có thể kết hợp với bộ dây, bộ gỗ và cả bộ đồng.

5. Tam tam

Tam tam

Tam tam là nhạc cụ gõ không cao độ có xuất xứ từ phương Đông, trong dàn nhạc giao hưởng nó thường dùng một chiếc. Tam tam thường dùng dùi của grosse caisse. Âm thanh của tam tam có độ ngân rất dài vì vậy kỹ thuật trémolo của nó không cần đánh nhanh nhưng vẫn tạo được những hiện quả âm thanh liên tục. Trong một tác phẩm, đôi lúc nó chỉ chơi một vài nốt rồi nghỉ hẳn. Tam tam được sử dụng để gây một không khí đặc biệt, âm thanh của nó ở sắc thái yếu tạo một cảm giác ảm đạm, tối tăm. ở sắc thái mạnh, nó tạo được những uy lực nên cũng thường được sử dụng ở cao trào của tác phẩm.

• Hữu Trịnh