Lý luận - Phê bình
Để làm công tác phê bình âm nhạc - phải có cái TÂM
[03:56 05/02/2004 (GMT+7)]
Để làm công tác phê bình âm nhạc - phải có cái TÂM "

Trong nền âm nhạc của chúng ta hiện nay đang có một sự mất cân đối. Lĩnh vực sáng tác và biểu diễn âm nhạc thì phát triển nhanh chóng và đa dạng trong lúc phê bình âm nhạc (PBÂN) thì còn quá non yếu, nếu không nói là chưa có.

Sự non yếu của phê bình âm nhạc là một thiệt thòi lớn đối với lĩnh vực sáng tác và biểu diễn. Vì những việc làm mới, những thử nghiệm chẳng có người để sẻ chia, động viên, có khi có những lệch lạc cũng không có một ý kiến đóng góp để cho mình suy gẫm mà định hướng. Không có những nhận định sắc bén của giới phê bình, khán giả khó nhận ra những chân giá trị của nghệ thuật đích thực, khó phân định minh bạch đúng - sai. Đó cũng là một trong những nguyên nhân góp phần làm cho đời sống âm nhạc xã hội chúng ta còn nhiều vàng thau lẫn lộn…
Phó gs.-nhạc sĩ Ca Lê Thuần - một nhà giáo, nhạc sĩ sáng tác, nhà lý luận âm nhạc - đã nhiều năm làm công tác giảng dạy, đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng trong lĩnh vực âm nhạc, văn hóa - tư tưởng ở Tp.HCM cũng như Trung ương, hiện nay là tổng thư ký Hội Âm nhạc Tp.HCM. Giai Điệu Xanh đã có cuộc trao đổi cùng ông về một số vấn đề chung quanh công tác lý luận và phê bình âm nhạc ở nước ta.
Theo ông, phê bình âm nhạc đóng vai trò như thế nào trong đời sống âm nhạc xã hội? Tác dụng của nó đối với lĩnh vực sáng tác và biểu diễn âm nhạc?
Tôi cho rằng công tác phê bình văn học nghệ thuật nói chung và phê bình âm nhạc (PBÂN) nói riêng đóng một vai trò rất lớn trong đời sống văn học-nghệ thuật. Công tác PBÂN có tác dụng thúc đẩy sự nghiệp sáng tác, sự nghiệp biểu diễn âm nhạc. Công tác phê bình cũng giúp cho những người sáng tác biết được trình độ hiện hành của mình so với trong nước, khu vực và thế giới, làm cho sáng tác sôi nổi hơn, góp phần làm cho ngôn ngữ âm nhạc ngày một phát triển, gắn bó được với truyền thống của âm nhạc dân tộc, đồng thời tiếp cận được những vấn đề âm nhạc của cuộc sống hôm nay.
PBÂN còn định hướng được sự phát triển của âm nhạc trong tương lai, nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức của công chúng và nhiệm vụ xây dựng đất nước chúng ta hiện nay.
Ông có thể đánh giá công tác phê bình âm nhạc hiện nay của cả nước nói chung và Tp.HCM nói riêng?
Vừa qua, Hội Nhà văn Việt
PBÂN ở nước ta còn rất “hiếm”, trên báo chí đa số chỉ là đưa tin, giới thiệu, khen một chút, chê một chút chứ chưa có một nhận định theo đúng nghĩa phê bình.
Công tác phê bình rất cần thiết nhưng nó đòi hỏi một loạt cơ chế, chính sách hỗ trợ giúp đội ngũ làm công tác phê bình có điều kiện để hoàn thành tốt chức trách của mình. Vì người làm công tác phê bình cần phải có đủ những phương tiện như: tư liệu, văn bản, băng đĩa, tổng phổ liên quan... trên cơ sở đó mới nghiên cứu mổ xẻ. Công tác phê bình là một công tác khoa học, đòi hỏi sự đánh giá có cơ sở khoa học, ngoài ra nó còn gắn liền với vấn đề định hướng thẩm mỹ như: thị hiếu thẩm mỹ, cảm xúc thẩm mỹ, lý tưởng thẩm mỹ... Do đó, muốn đẩy mạnh công tác phê bình, trước hết bản thân những người làm công tác phê bình phải có nhiệt tâm nhưng Nhà nước cũng nên có một chính sách để khuyến khích công tác này.
Phê bình âm nhạc gắn liền với lý luận âm nhạc. Theo tôi biết, lý luận âm nhạc hiện có nhiều điều mới và do đó phê bình cũng phải có những thay đổi cho phù hợp. Vừa qua, chúng ta có đẩy mạnh một số công tác lý luận, nhưng là lý luận phục vụ cho lĩnh vực nghiên cứu có tính chuyên sâu học thuật, do đó công tác lý luận không hỗ trợ cho công tác phê bình.
Theo ông, tốt nghiệp đại học khoa lý luận âm nhạc đã đủ những kiến thức và kỹ năng cơ bản để làm công tác phê bình âm nhạc?
Công tác PBÂN không nhất thiết dành riêng cho những người học lý luận âm nhạc mà tất cả mọi người đều có thể tham gia. Tất nhiên, những người học về lý luận âm nhạc vẫn có điều kiện hơn. Hiện nay, sinh viên khoa lý luận âm nhạc các nhạc viện chúng ta sau khi tốt nghiệp không phát huy được ở lĩnh vực phê bình vì giáo trình giảng dạy của chúng ta còn thiếu rất nhiều. Chúng ta chỉ mới cung cấp cho sinh viên những kiến thức về lý luận chung như lý thuyết, lịch sử âm nhạc... còn những vấn đề như phương pháp phê bình âm nhạc, tâm lý học âm nhạc, xã hội học âm nhạc, mỹ học âm nhạc chưa được trang bị, việc cập nhật những vấn đề về công tác lý luận phê bình hiện đại lại càng không có.
Trong tình hình đó, nhiều người sau khi tốt nghiệp lý luận thường đi vào công tác giảng dạy, nghiên cứu mà ít ai dám xông pha vào trận địa phê bình. Muốn tạo một nguồn lực cho công tác phê bình, việc đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy đối với bộ môn lý luận âm nhạc ở các trường âm nhạc hiện nay là rất cần thiết. Phê bình cũng cần có một đội ngũ tâm huyết để tạo không khí sôi động, làm việc hiệu quả. Cũng cần biết rằng không phải học ở trường ra là làm được công tác phê bình ngay mà nó đòi hỏi phải trải qua thực tiễn của cuộc sống, phải có những hiểu biết về xã hội, phải có kiến thức bao quát về văn học-nghệ thuật nói chung (tất nhiên là phải đi sâu vào lĩnh vực âm nhạc) và điều quan trọng nhất là phải có cái TÂM, tất cả với mục đích vì sự phát triển của nền âm nhạc nước nhà.
Trong công tác chung của Hội, vấn đề phê bình âm nhạc đã được quan tâm đúng mức? Hội có kế hoạch gì để tạo điều kiện hình thành đội ngũ phê bình âm nhạc cho đời sống âm nhạc ở Tp.HCM?
Năm 2003, Hội Âm nhạc Tp.HCM rất quan tâm đến công tác PBÂN, cuộc họp nào Ban Thư ký và Ban Chấp hành cũng nhắc đến nhưng chưa làm được. Khi đánh giá về tạp chí Sóng Nhạc và về sinh hoạt chuyên môn cho hội viên, công tác lý luận, giảng dạy, đào tạo… chúng tôi cũng nhắc đi nhắc lại chuyện này. Có lẽ điều quan trọng nhất là phải có một chỉ đạo cụ thể, sát sườn hơn, đặt ra những vấn đề hành động để cho anh em làm công tác phê bình có hướng đi cụ thể.
Hội đặt công tác trọng tâm năm 2004 là công tác thuộc lĩnh vực PBÂN. Tạp chí Sóng Nhạc sẽ có nhiều cuộc trao đổi về công tác này.
Sắp tới, Hội sẽ có kế hoạch tập hợp những người làm công tác lý luận, phê bình âm nhạc, nhất là đối với những anh chị em đã tốt nghiệp nhạc viện. Hội sẽ đóng vai trò trung tâm để tạo điều kiện gợi ý, đóng góp, giúp cho anh em làm công tác phê bình nắm được các hình thức phê bình âm nhạc, cố gắng cung cấp những tư liệu trong nước cũng như nước ngoài có liên quan đến lĩnh vực phê bình để xây dựng một đội ngũ phê bình đáp ứng được nhu cầu phát triển âm nhạc hiện nay của Tp.HCM và của cả nước.
  • Hữu Trịnh thực hiện
Nam lần đầu tiên tổ chức hội nghị về công tác lý luận-phê bình văn học ở Tam Đảo, Trung ương cũng có chỉ thị về việc đẩy mạnh công tác phê bình văn học-nghệ thuật. Năm 2003, Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Hội Âm nhạc Tp.HCM muốn đẩy mạnh công tác xây dựng đội ngũ phê bình âm nhạc nhưng chưa thực hiện được. Nhìn chung trên cả nước, công tác phê bình văn học-nghệ thuật nói chung và PBÂN nói riêng trong thời gian vừa qua chúng ta còn chưa được chú trọng.
Viết phản hồi
Họ tên
(*)
Email
(*)
Tiêu đề
Điện thoại
Nội dung
Mã số an toàn
Nếu không thấy mã số hãy nhấn vào Cấp lại mã số để lấy mã mới

AlbumCD Thư viện ảnh Lời ca khúc Nhạc Online Diễn đàn GDX