..:: giaidieuxanh.vn ::..

Bàn tròn âm nhạc

Cần chỉnh sửa lại đề tựa và một số nội dung trong sách giáo khoa âm nhạc

[05:21 19/09/2003 (GMT+7)]

Một trong những điều quan trọng của sách giáo khoa là chuyển tải lượng kiến thức đầy đủ và chính xác. Ở khía cạnh này, chúng ta thấy gì qua nội dung phần nhạc lý trong sách giáo khoa "Âm nhạc và mĩ thuật" lớp 6 và lớp 7?
Sở dĩ bài viết này chọn sách giáo khoa "Âm nhạc và Mỹ thuật" lớp 6 và lớp 7 vì đây là hai sách giáo khoa đã được cải cách của cấp 2 (cấp 1 cũng có hai sách giáo khoa đã được cải cách - lớp 1 và lớp 2, nhưng hai lớp này không có nội dung nhạc lý).

Trong sách giáo khoa âm nhạc của lớp 6 và lớp 7, có 5 nội dung chính được dạy xen kẽ trong các tiết học là: tập hát, nhạc lý, tập đọc nhạc, âm nhạc thường thức và bài đọc thêm. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi chỉ đề cập đến nội dung nhạc lý của 2 sách giáo khoa nêu trên và để tiện việc theo dõi, dẫn chứng, chúng tôi nêu những nhận xét lần lượt theo từng lớp:

Sách giáo khoa "Âm nhạc và mĩ thuật" lớp 6

- Tiết 3. Phần nhạc lý với nội dung: Những thuộc tính của âm thanh – Các ký hiệu âm nhạc (trang 10,11)

Với phần 2. Các ký hiệu âm nhạc
Trong phần này có 3 mục:
a) Các ký hiệu ghi cao độ của âm thanh (Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si)
b) Khuông nhạc
c) Khóa

Với ba nội dung trên, chỉ là một phần nhỏ của các ký hiệu âm nhạc, chúng ta nên đổi tựa nội dung mục này là Một số ký hiệu âm nhạc thì đúng hơn.

Cũng trong ba nội dung trên chỉ có nội dung thứ 3 (khóa) là đúng với tựa nội dung (khóa là ký hiệu dùng để xác định cao độ nốt nhạc trên khuông nhạc). Hai mục còn lại không phải là ký hiệu âm nhạc.

Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si là tên của 7 nốt nhạc hay bảy bậc cơ bản (không phải là ký hiệu).

Khuông nhạc là hệ thống các đường kẻ (chính) và đường kẻ phụ dùng để ghi một số ký hiệu âm nhạc (khuông nhạc không phải là ký hiệu) Tên các nốt nhạc Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si ghi trên khuông nhạc được xác định là nhờ khóa.

- Tiết 4. Phần nhạc lý với nội dung : Các ký hiệu ghi trường độ của âm thanh (trang 12, 13).

Nội dung bài này chỉ đề cập đến 3 phần là:

1. Hình nốt
2. Cách viết các hình nốt trên khuông (lẽ ra nội dung này nên để nằm trong phần 1. Hình nốt chứ không thể để nó ngang bằng với phần 1. và 3.)
3. Dấu lặng

Với 3 nội dung trên (thật ra chỉ là 2), thì nên đổi lại tựa nội dung là Một số ký hiệu ghi trường độ của âm thanh. Vì để ghi trường độ âm thanh chúng ta còn những ký hiệu như: dấu chấm dôi, dấu nối (cao độ)...

Riêng mục 1. Hình nốt cũng nên đổi lại là Một số hình nốt. Vì ở đây chúng ta chỉ dạy cho học sinh 5 hình nốt là: tròn, trắng, đen, móc đơn và móc đôi. Trong lúc thực tế âm nhạc còn dùng nốt móc ba, móc tư và nốt "brê-vix" (bằng 2 nốt tròn).

Trong mục 2. Cách viết nốt nhạc, sách đã viết: "Nốt nhạc có hình bầu dục nghiêng về tay phải" (và trong phần 1. Hình nốt, nốt tròn cũng đã được viết nghiêng về tay phải) đâylà một sai lầm lớn. Tất cả các nốt nghiêng về tay phải nhưng riêng nốt tròn thì nghiêng về tay trái. Học xong bài này có lẽ học sinh không bao giờ tìm được nốt tròn (như mình đã được học) trên các sách nhạc hiện hành.

Sách giáo khoa "Âm nhạc và Mỹ thuật lớp 7"

- Tiết 5. Phần nhạc lý với nội dung: Nhịp C (trang 16,17)

Sách đã viết: "Nốt tròn có trường độ bằng 4 nốt đen". Và nốt tròn được vẽ minh họa trong dấu ngoặc cũng nghiêng về tay phải (lặp lại cái sai của sách lớp 6). Tôi nghĩ rằng đây không phải là vấn đề cẩu thả của người chép nhạc mà là chủ ý của ban biên soạn, vì ở trang 17 có bài tập đọc nhạc "Ánh trăng" (Nhạc: Pháp; lời Việt: Lê Minh Châu) là bài nhạc viết ở nhịp C trong đó có những nốt tròn, để minh họa cho nội dung nhạc lý vừa học. Tất cả các nốt tròn trong bài này đều được viết nghiêng về tay phải. Nhìn bản nhạc, tôi biết chắc chắn nó được chép bằng phần mềm chép nhạc trên máy vi tính, với các phần mềm này khi ta viết nốt tròn thì đó là nốt tròn theo tiêu chuẩn âm nhạc (nghiêng về tay trái), muốn viết nốt tròn nghiêng về tay phải như trong bài nhạc ở trang 17, chúng ta phải viết nốt trắng và sau đó bỏ đi cọng nốt. Điều mà nếu không có chủ đích thì không ai làm. Có lẽ sách giáo khoa muốn "sáng tạo" một nốt tròn của Việt Nam chăng?

- Tiết 12. Phần nhạc lý với nội dung: Cung và nửa cung (trang 30, 31).

Sách đã viết: "Cung và nửa cung là đơn vị dùng để chỉ độ cao giữa 2 âm thanh đi liền bậc". Định nghĩa này chưa thỏa đáng, vì có trường hợp 2 nốt liền bậc mà có đến một cung rưỡi (như Pha – Son thăng) hoặc hai nốt cách bậc lại cũng có một cung (như Rê thăng – Pha).

Qua những nhận xét trên, chúng ta thấy rằng trong tổng số 32 tiết của chương trình âm nhạc cho lớp 6 và 35 tiết của chương trình âm nhạc cho lớp 7, mỗi chương trình chỉ có 5 tiết là có học nhạc lý (trong một tiết có nhiều nội dung, trong đó có nhạc lý) để thấy rằng tỉ lệ nhạc lý so với toàn chương trình là rất nhỏ, nhưng lại có quá nhiều sai sót, trong đó có những sai sót trầm trọng. Với một công trình sách giáo khoa, những sai sót như đã nêu trên lẽ ra không nên có.

Hữu Trịnh

Viết phản hồi