Dàn nhạc Giao hưởng Thành phố Hồ Chí Minh (DNGH TPHCM) là một bộ phận của Nhà hát Giao hưởng Vũ kịch Thành phố Hồ Chí Minh (Nhà hát GHVK TPHCM) được thành lập ngày 9/9/1994. Theo GS Tạ Bôn (Trưởng Đoàn giao hưởng của Nhà hát) và nhạc sĩ Trần Vương Thạch (chỉ huy dàn nhạc giao hưởng) những người có mặt từ những ngày đầu thành lập Nhà hát thì : “Phương hướng hoạt động của DNGH TPHCM từ ngày thành lập đến nay là đúng hướng : đó là kinh điển, dân tộc – hiện đại theo phong cách giao hưởng ; ngoài ra còn có các chương trình phối hợp với các đơn vị trong Thành phố và các tỉnh mang tính chất phổ cập như một bước trung gian giúp cho một số khán giả bước đầu tiếp cận với bộ môn nghệ thuật đòi hỏi phải cần có một số hiểu biết nhất định về âm nhạc”.
 
Từ phương hướng hoạt động đó, DNGH TPHCM đã xây dựng chương trình biểu diễn theo ba dạng : Chương trình với các tác phẩm kinh điển mang tính chuyên nghiệp, chương trình kết hợp với dàn nhạc điện tử, chương trình với các tiểu phẩm và các ca khúc cách mạng biểu diễn ở các tỉnh.
 
Cũng từ nội dung những chương trình nêu trên, ngoài những buổi biểu diễn theo chương trình của Nhà hát GHVK TPHCM và các chương trình phục vụ lễ hội của Thành phố, Dàn nhạc còn có những chương trình biểu diễn phối hợp cùng các đơn vị như : với Nhà hát Hòa Bình (chương trình Điểm hẹn âm nhạc), với Hội Âm nhạc Thành phố (chương trình Ca khúc Văn Cao, chương trình Ca khúc Trịnh Công Sơn), với các Đại sứ quán nước ngoài và chương trình biểu diễn ở các tỉnh (Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ, Long Xuyên, Bến Tre, Tiền Giang…). Đặc biệt từ tháng 1/2002 Dàn nhạc biểu diễn định kỳ vào ngày 9 hàng tháng tại Nhà hát Thành phố.
 
Cho đến nay qua 9 năm hoạt động, DNGH TPHCM đã đạt được một số thành tựu đáng trân trọng. Điều đáng nói đầu tiên đó là việc giới thiệu, phổ cập thể loại âm nhạc giao hưởng đến với đông đảo quần chúng và phục vụ nhu cầu thưởng thức loại hình âm nhạc này cho một số đối tượng nhất định không những ở phạm vi thành phố Hồ Chí Minh mà cả ở một số tỉnh miền Trung và miền Tây Nam bộ. Mặt dù trong những năm qua biên chế không được rộng rãi nhưng Dàn nhạc đã qui tụ, xây dựng được đội ngũ nhạc công có trình độ chuyên môn cao bao gồm một số nghệ sĩ tốt nghiệp ở các nhạc viện nước ngoài và một số lớn tốt nghiệp bậc đại học loại giỏi hoặc xuất sắc ở các nhạc viện trong nước. Đây là lực lượng chính quyết định chất lượng biểu diễn của Dàn nhạc được các nhà chuyên môn trong và ngoài nước đánh giá cao.
 
Trên cơ sở một dàn nhạc có chất lượng chuyên môn cao, DNGH TPHCM thời gian qua đã xây dựng thành công một số tác phẩm kinh điển như : Giao hưởng No40 (Mozart), giao hưởng No1, No7 (Beethoven), Ouverture Roméo Juliette (Tchaikovsky)… và một số tác phẩm mang tính chất “dân tộc – hiện đại” như giao hưởng “Mở đất” (Đỗ Hồng Quân), giao hưởng số No5, No6, No7 (Nguyễn Văn Nam) và đặc biệt là hai vũ kịch “Ngọc trai đỏ” và “Lục Vân Tiên Kiều Nguyệt Nga” (Ca Lê Thuần)…
 
Với số lượng khán giả “thưa thớt” trong những ngày đầu, tiến đến số lượng khán giả thường xuyên từ 400 – 500 người trong những buổi diễn định kỳ hàng tháng gần đây là kết quả thực tế nhất nói lên uy tín, chất lượng và sức thuyết phục đối với công chúng. Để có được như ngày hôm nay đó là cả một quá trình lâu dài gian khổ lao động nghệ thuật miệt mài của tập thể nhạc công, nhạc trưởng, lãnh đạo Dàn nhạc giao hưởng nói riêng và của Nhà hát GHVK TPHCM nói chung.
 
Để tiếp tục đạt được nhiều thành tựu hơn, DNGH TPHCM cũng đã quan tâm xây dựng một số cơ cấu tổ chức như thành lập “Phòng Đối ngoại tổ chức biểu diễn” có chức năng giới thiệu, quảng cáo, thăm dò điều tra thị hiếu để xây dựng chương trình phục vụ đúng đối tượng cùng việc tìm nguồn tài trợ, kinh phí cho hoạt động biểu diễn thực hiện việc “xã hội hóa văn hóa” theo tinh thần nghị quyết TW5. Thiết kế trang web của Nhà hát để giới thiệu và giao lưu rộng rãi với công chúng yêu âm nhạc. Tiến hành lập hồ sơ gởi tổ chức ODA Nhật Bản xin tài trợ toàn bộ nhạc cụ của dàn nhạc giao hưởng. Xây dựng thư viện tổng phổ, phân phổ. Đầu tư nhân sự như nhận thêm biên chế nhạc công, tập hợp đội ngũ sáng tác, chỉ huy trẻ, xây dựng tác phẩm mới…
 
Tất cả những việc đã và đang làm của DNGH TPHCM thật sự tạo cho chúng ta một sự tin tưởng lạc quan vào tiền đồ tương lai. Tuy nhiên một số vấn đề tồn tại cũng không khỏi làm chúng ta lo âu khi hiện nay một số biên chế dàn nhạc như kèn basson, tuba không có, phải hợp đồng từ các đơn vị khác, dàn dây còn thiếu… nhạc cụ của dàn nhạc từ cuối năm 2002, đầu năm 2003 có được trang bị một số như timpani cùng một số nhạc cụ gõ, đàn piano, contrebasse, flute… nhưng không đáng kể, phòng tập cho dàn nhạc không đúng tiêu chuẩn, chưa kể đến việc trong tương lai phải dùng những tổng phổ bản gốc theo đúng luật bản quyền và có thể một số biên chế dàn nhạc phải tuyển từ Nhạc viện Hà Nội, điều đó còn liên quan đến những thủ tục hành chánh…
 
Theo nhạc sĩ Võ Đăng Tín – giám đốc Nhà hát GHVK TPHCM – thì “Việc đầu tư mọi mặt cho DNGH TPHCM như hiện nay là chưa tương xứng, chưa ngang tầm với một một thành phố có vị thế kinh tế, chính trị – xã hội như TPHCM”.
 
Nếu những vấn đề trên không được các cấp lãnh đạo quan tâm đúng mức, DNGH TPHCM sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc xây dựng một dàn nhạc chuyên nghiệp, hiện đại đúng tầm vóc với Thành phố.
 
NGUYỄN HỮU TRỊNH