*
Tổ quốc đang bão giông từ biển/ Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa/ Ngàn năm trước con theo cha xuống biển/ Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa. Với bài hát chủ đề “Tổ Quốc nhìn từ biển” (thơ Nguyễn Việt Chiến), Ns Quỳnh Hợp đã tạo dựng bầu khí âm nhạc chung cho cả album: Tổ quốc - Biển - Nỗi nhớ thương đến cào cấu. Ta nghe ra trong khoảng đất trời, trên đường bay từ quá khứ đến hiện tại, vọng đến mai sau là hào khí của cha ông. Biển xô sóng, biển im lặng chiều, biển ngày giông bão nổi, biển là một phần máu thịt của hình hài tổ quốc. Giọng ca nhóm Artista lúc thầm thỉ, lúc trào dâng choáng ngợp…Biển đông, đêm còn đó trằn trọc nỗi mưa nguồn chớp bể , nhưng âm nhạc của Quỳnh Hợp đã vút vút lên cao xua đi bão tố phía âm u. Và kết nối song song là bài hát” Tôi nghe tổ quốc gọi tên mình”. Tôi nghe Tổ Quốc gọi tên mình/Bằng tiếng sóng Trường Sa, Hoàng Sa dội vào ghềnh đá/ Tiếng tổ quốc vọng về từ biển cả … Lời thơ của Nguyễn Phan Quế Mai thoáng động như một thở dài nhưng đi về kết lại tưng bừng thắp lửa trong những hòa âm quãng bốn đúng cất giữ một niềm tin…

Huyền thoại một con đường, chủ điểm đầu tiên của album mở ra với 4 ca khúc. Nhắm mắt lại, ta hình dung, biển mênh mông, đêm bát ngát và những con tàu không số  ngày nào như kình ngư, như mảnh hổ mở con đường Hồ Chí Minh trên biển; hôm nay lại tái hiện trong tiếng thơ của Đoàn Vũ Vinh và nhịp điệu nao nức tự hào của âm nhạc. Tempo 140 với nhịp đi, đi tới của “Những con tàu huyền thoại”…

Và đây là “Bến đợi”. Đước già thành bến cảng/ Dừa nước thành nhà kho/ Biết bao niềm âu lo …Vâng, là âu lo nhưng tuyệt không hãi sợ. Dựa vào ngọn đước gốc dừa, họ đợi để nhận tiếp viện của hậu phương Miền Bắc. Bài hát đầy chất tự sự rồi cuốn đi theo dòng chảy mưa bom bão đạn mà hừng hực chất ngang tàng của một thời liệt oanh.

Đồ Sơn, những trụ cầu, dấu tích còn ghi những con tàu không số. Trang Nhung đang hát về một điểm xuất phát: Đồ Sơn, “Nơi ta viết tình ca”. Là tình ca vì ngọn tóc cô du kích làm anh lính thủy mê say nhưng anh đi vì tổ quốc, vì vạch biển đông dọc ngang…Giai điệu dồn lên gấp gáp, cao độ tăng dần lên chót vót và neo lại dọc ngang khung trời. “Chiều bên biển Lộc An” là một tâm trạng khác. Không thể quên, trên biển, còn đó những mất mát, còn đó những linh hồn non nước mãi đâu đây/ Màu hoàng hôn sắc vàng trôi cuối sóng/ Nắng chiều rơi, nước mắt rơi. Lời thơ của Phạm Minh Châu buồn hơn những giọt nước mắt trộn vào giai điệu mông lung mờ hoặc của âm nhạc Quỳnh Hợp. Nhịp 6/8 đong đưa chầm chậm dừng lại một nhắc nhớ cho hôm nay: Khi trước biển ta nói gì với biển.

Bốn bài hát trải ra trên chiều dài lịch sử: một Đồ Sơn ngập ngừng tay vẫy, một bến đợi để đón các con tàu vào bến, một biển đêm quánh đặc hiểm nguy, một bờ biển dài để hồi tưởng…Ns Quỳnh Hợp đã khéo léo khi biểu đạt một cách khác biệt rạch ròi những hình tượng thơ im lìm thành sóng nổi, sóng chìm, sóng lao đao…trên những cung bậc thanh âm và ghi nhận thành công hình ảnh con đường HCM với những con tàu không số đã thành huyền thoại…
**
Chủ điểm thứ hai là Gửi đảo xa. Những khúc hát ở đây chốt chặt một tâm tình, những trải nghiệm về đảo hôm nay. Một quần đảo nghìn đời nay vẫy gọi/ Những cánh chim trời bay đến trú mưa giông…Hồn tổ quốc tạc trên từng thớ đá/ Tạc trên từng bãi cát nắng như nung. Mưa xích đạo nghiêng trời tuôn xối xả.

Về “Với Trường Sa”, Hồ Tĩnh Tâm đã chiêm nghiệm, khắc tạc hình dáng đảo xa với cánh chim trú giông, với thớ đá, với nắng nung với mưa nghiêng trời và âm nhạc của Quỳnh Hợp cũng bắt nhịp để bước đi chầm chậm rồi dâng lên, bật thốt thành tiếng gọi tự hào mà thảng thốt: Trường Sa ơi trong một hòa âm cung mi thứ đinh ninh xác quyết…Đi về kết, Trường Sa ơi  lại được gọi lần nữa trong hòa âm quãng bảy gắt và nhọn, nôn nã xác tín …

“Ước ao ngày hiến chương” của Ns Nguyễn Hồng Sơn là sự nhận diện mình, nhận diện quê hương trong nỗi yên tĩnh của một ngày: Anh đã đi qua bao đảo chìm đảo nổi. Không gào thét, bài hát đậm chất cổ điển với những quãng hai níu kéo trong phiên khúc ở âm vực thấp để rồi nỗi “ước ao” vỡ bùng trong điệp khúc ở âm vực cao.

“Sinh Ra ở Trường Sa” và câu chuyện của bác sĩ Ngọc với ca sinh đầu tiên, một sinh linh hiện diện  giữa khô khốc gian khổ Trường Sa khiến ta bỗng thoáng ngậm ngùi nhưng vẫn náo nức khi Cs Trang Nhung gọi tên: Trường Sa và Nguyễn Ngọc Trường Xuân …Cháu bé Bào Ngư thơ ngây đã làm không khí vui nhộn lên  với “Ba em là bộ đội hải quân”…
*
Bước sang chủ điểm ba của album: Giữa trùng khơi sóng, không khí thơ & nhạc đã chuyển điệu, diễn tả thành công sức sống, sức bật của đảo trong thời hiện đại. Không còn những khúc ballad nhịp nhàng mà là dance, pop cả rock, hiphop-rap… Đảo xa đang bừng lên một ngày mai xanh, một màu đỏ của nhiệt huyết, một sức sống cụ thể đang bật mầm dưới mặt trời hồng hà… Hát cùng em giữa trùng khơi sóng/ hát cùng em giữa đảo chân mây. Nhóm B.O.M đang làm nhộn nhịp khung trời với “Đảo chân mây” của Quỳnh Hợp, “Sóng Trường sa” của Nguyễn Hồng Sơn…Rồi, Phương My với “Đồng hồ cát” mà những nốt nhạc trong khúc kết không chịu neo lại, cứ dâng lên mãi như một bất khuất đối diện với phong ba… Phương Mai với “Đảo chìm” đang khuấy động với nhịp điệu của đảo ngày mới. Bãi san hô chìm dưới biển/ Lính đảo dựng lên bạt dã chiến…Đảo chìm bây giờ đã nổi/ Cao vững chãi từng tháng từng ngày…Bài hát bày ra như một niềm tin và giai điệu tưởng chừng ngổn ngang gãy khúc như hiện thực nhưng không, những quãng 4 hạ chắc nịch xác nhận hình ảnh tổ quốc giữa trùng khơi sóng. Không một dấu lặng để ngừng nghỉ. Phải chăng Quỳnh Hợp muốn khẳng định: dựng xây không lơi tay, dù một giây?

Chúng tôi vẫn sinh tồn trên mặt đảo/ Đảo vẫn sinh tồn trên đại dương gió bão/ Như đá vững bền như đá tốt tươi. Khúc “Lính đảo đợi mưa” bày ra một vùng trời gốc cây khô cháy, những anh lính ôm súng đợi mưa. Chuyện tưởng là buồn, một nỗi thất vọng nhưng không, điệp khúc vang âm mạnh mẽ và cuốn đi với tempo 135 để ào ạt: Mưa đi mưa đi,  Mưa đi mưa đi. Nắng hạn rồi bão, vẫn chuyện thường ngày. “Đảo bão”! Mặc kệ, nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo vẫn ung dung: Chỉ còn lính chúng tôi với súng/ và đất liền thương nhớ phía sau lưng. Ns Quỳnh Hợp đã bắt chộp được những đợt sóng vô hồi đổ xuống cuộn lên rồi ghi lại trong phần điệp khúc bằng những quãng ba đổ xuống và những quãng 4 đứng dậy. Niềm tin thành chiếc gậy bật đảo dậy. Thế đó, Ta tìm tiếng hát em/ Tiếng hát bay trong bão. Thơ Trúc Chi không còn im lặng khi tiếng hát, tiếng gọi bùng ra. Điệp khúc”Tình ca sau đêm bão” sôi trào. Cao, cao lên nữa để rồi phơi mặt giữ trời xanh trong nốt mi cao của chủ âm…“Hoa của đảo” khác hơn khi ghì không khí đảo chậm lại một chút nhưng đẹp đẽ trong giai điệu dịu dàng và hình ảnh mộng mị: Hoa bàng vuông trắng tím/ nhớ em tóc xõa nghiêng nghiêng.

Chủ điểm cuối cùng của album là lời chào với “Kỷ niệm Trường Sa”. Khúc hát “Phút lặng im trên biển” của Nguyễn Hồng Sơn gây ấn tượng mạnh mẽ khi khơi gợi quá khứ bằng chuổi thanh âm nén lại, cô đặc nỗi niềm: Vị tướng lặng người, mắt lệ nhòa run run đôi vai nghiêng… Về  nơi ấy…Ở nơi ấy…
*
“Không chỉ với tôi mà với nhiều người,  Trường Sa không chỉ là cái gì đó rất đặc biệt mà nó còn rất thiêng liêng”(1). Vâng, biển thiêng liêng vì là máu thịt của  Đất & Nước. Biển hôm qua và hôm nay còn đó nỗi nhớ thương và hào khí ông cha ngàn năm giữ nước.

Nếu Tổ quốc neo mình đầu sóng cả/Những chàng trai ra đảo đã quên mình/
Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất/ Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi

Vâng, là con tàu , những con tàu sẽ hướng mũi ra khơi gió lộng. Album Tổ Quốc nhìn từ biển của của 2 nhạc sĩ- người lính:  Quỳnh Hợp và Nguyễn Hồng Sơn…đã điểm lại một chặng đường lịch sử với góc nhìn đầy tâm trạng diết da mà tự hào. Phải chăng đó cũng là tâm trạng của tất cả chúng ta khi nhìn lại vùng biển của tổ quốc hôm nay trên đầu sóng ngọn gió…? 

   Vĩnh Phúc
Tạp bút 

Phú Nhuận 15/10/2011

1- Tâm sự của Ns Quỳnh Hợp
2- Các từ in nghiêng trích ca từ, những từ in dậm trong móc kép là tên ca khúc …