Tịch dương tà
ngọn phiêu phiêu
khúc âm xé
rụng
một uyên nguyên lời …*

Uyên nguyên rồi im lắng ngủ khoèo trong lốc cốc mục tử gõ sừng lại cô thôn, lại chớp lạnh mịt mờ đường bay chim muông về núi, lại giục con sóng xô sầu để Thôi Hiệu vấn lòng tự hỏi hương quan hà xứ thị (1). Tịch dương, không hiểu là chiếc bóng vật vờ để chết cũng không là không gian để tàn rụng và …chấm hết. Tịch dương là cơ hội để tìm về nguồn về cội, nhìn vào cõi tâm mà nhận diện mình, cái tôi tự ngã : Và như bóng tôi tan dần trong chiều hoa vàng** KHÚC TỊCH DƯƠNG đã khép lại với bóng tôi, và đó là một uyên nguyên lời vì khép đồng thời là mở, kết thúc là để bắt đầu, biến mất để chờ một phục sinh mới…
*
Khi lá vàng nhẹ rớt trên dòng sông ước mơ. Lá vàng, dòng sông, nỗi ước mơ …rồi nhập nhòe trôi đi trong câu nhạc mở đầu với những quãng hai thứ; một nốt biến âm (G#) đã làm quá khứ chợt nhòa chợt hiện, nghe như mơ hồ, cứ lãng đãng phảng phất. Nhưng bước sang câu 2 thì cái bóng người tưởng là chìm khuất khói sương lại nổi lên rất rõ trong tâm thức với một quãng hai trưởng đinh ninh (re- do). Tâm sinh tình động vọng. Cánh cửa quá khứ thoáng động mở ra phút chốc  lại khép dần lại. Hắt hiu tà gió đưa/ Vấn vương tình năm xưa/ Lắt lay chiều rung cánh **…Các vế của câu 3 hạ thấp dần( la- sol- fa) và nốt biến âm ( F#) nghe như một náo động mà dịu êm với ân cần … 

Chiều Sài Gòn, đang mưa, mưa đậm và phơn phớt lạnh, tuyệt không có khói sương, áo tà… nhưng tôi vẫn thấy ấm nồng khi giai điệu Khúc tịch dương còn đó nồng nàn với lắt lay và, người nhạc sĩ rướn lên, phơi phới với nốt fa cao chót vót đỉnh trời, treo đôi môi tím biếc lên mây chiều. Niềm vui òa dậy và nốt F# biến động thành cung trưởng ngờm ngợp…Một cung trưởng tạm thời và giả định!
Như một khúc aria nho nhỏ, bài hát tiếp tục khép mở với những quãng đổ xuống, đổ về : sông đổ sầu, cây đổ dài, hương tràn dâng ( mi- mib- fa). Đi về kết thúc, đã nghe ra một chút não nề với một câu nhạc phức hợp với đầy những biến âm ( C#, Ab, Mib)

Chiều lên tiếng ca hát bài ly biệt năm nào
Và như bóng tôi tan dần trong chiều hoa vàng**

Ly biệt nào cũng rụng rời nên cái quãng 4 hạ( la- mib) diễn tả ly biệt bỗng xé rụng một uyên nguyên lời bằng tất cả ghềnh thác gập ghềnh đau. Chính là cái đoạn trường này chuẩn bị để tôi tan dần và tái sinh, một tôi mới. Hoa vàng hay vàng hoa cuối cùng là cõi tôi rụng vào uyên nguyên, không thị không phi không phân biệt.
*
Thế đó, tôi đã không nghe Khúc tịch dương trong buổi chiều hoa vàng nhưng nghe bằng cái tâm thức buồn vui của một thưở xa xôi. Buổi ấy (1977)(2), gạo châu củi quế, áo cơm đùn đẩy kêu rêu nhưng chàng nhạc sĩ 22 tuổi lại để mình phù du rong ruỗi với môi tím biếc, với lá vàng, với cây đổ bóng hương thơm tràn. Tôi biết, những ban trưa anh đã vục mặt vào robinet công cộng để uống cho …đầy cái bao tử chỉ một khúc bánh mì nguội. Thế nhưng giai điệu thì vẫn dịu dặt, không làm cho người ta …buồn; ca từ thì cứ lộng lẫy với …mơ bay. Ừ, là tôi, cái tiểu ngã đang chan hòa với đại ngã vô biên vô lượng.

Tịch dương, không có mở đầu không có kết thúc. Và khúc âm là một ngọn phiêu phiêu xé & rụng một uyên nguyên lời …

Vĩnh Phúc
Tùy bút

Mưa Phú Nhuận 9/10/2011-  VP

KHÚC TỊCH DƯƠNG

Nhạc & lời: Châu Đăng Khoa

Ca sĩ Nam Khánh thể hiện 

* Câu thơ là của Tác giả
** Trích lời bài hát
1- Nhật mộ hương quan hà xứ thị/ Yên ba giang thượng sử nhân sầu  : Trích “Hoàng hạc lâu' của Thôi Hiệu- Vĩnh Phúc tạm dịch: Đâu bóng quê hương chiều động vọng / Trên sông khói sóng giục sầu rơi
2- Khúc tịch dương được viết vào năm 1977, khi này Châu Đăng Khoa mới …22 tuổi.