Hội diễn “Âm vang dòng nhựa trắng” như một bữa đại tiệc âm nhạc thịnh soạn với nhiều món ngon vật lạ của khắp các vùng miền trải dài từ Bắc vô Nam và với nhiều “đặc sản” riêng có của ngành cao su – đã hiển thị tình yêu đất nước, lòng kính yêu bác Hồ; đã mở ra một không gian sâu rộng của chiều dài lịch sử hình thành và phát triển ngành cao su. Mỗi bài ca điệu múa đã đong đầy tình cảm yêu thương gắn bó cùng sự tự hào về ngành nghề cao su. Theo nhạc sĩ Trần Long Ẩn, đây là một cuộc biểu dương lực lượng nghệ thuật đông đảo hùng mạnh của Tập đoàn, là cuộc quảng bá ngoạn mục về hình ảnh tốt đẹp của người công nhân cao su đầy lòng tự hào về ngành.

Cao su Việt Nam – Thắp sáng quá khứ, rạng ngời tương lai

Có nguồn gốc từ lưu vực sông Amazon (Nam Mỹ), hạt giống cao su đã theo chân người Pháp có mặt ở Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 (năm 1897). Từ đó đã hình thành đồn điền cao su ở miền Đông Nam bộ. Thời thuộc địa, cuộc sống lầm than của người công nhân đã đi vào thơ ca: Cha trốn ra Hòn Gai cuốc mỏ. Anh chạy vào đất đỏ làm phu. Bán thân đổi mấy đồng xu. Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng... Hòa vào dòng lịch sử, những người phu công-tra cao su đã góp phần hình thành nên giai cấp công nhân Việt Nam cùng với nhân công các ngành mỏ, dệt đầu tiên trong nước. Vào đêm 28-10-1929, tại làng 3 của đồn điền cao su Phú Riềng, đồng chí Ngô Gia Tự đã chỉ đạo thành lập Chi bộ Cộng sản Đảng đầu tiên ở miền Đông Nam Bộ (gồm 6 đồng chí, do đồng chí Nguyễn Văn Cừ làm Bí thư). Từ đó phong trào hoạt động cách mạng ở miền Đông mạnh mẽ hơn, khí thế hơn... Công nhân cao su cùng với quân dân miền Đông đã không tiếc máu xương, tạo nên nhiều chiến công anh dũng, góp phần vào chiến thắng 30 tháng 4, thống nhất đất nước. Ngày 28.10 đã được ngành cao su chọn làm Ngày Truyền Thống của ngành và đã được Nhà nước chấp thuận. Sự kiện 28.10.1929 tính đến nay đã tròn 82 năm.

Giờ đây, bằng những công trình hạ tầng, đường nhựa, đường điện, trạm xá, trường học, nhà văn hóa… - có thể nói cây cao su vươn đến đâu, gương mặt nông thôn vùng sâu được khởi sắc đến đấy. Hiện nay, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam đang quản lý hơn 300.000 hecta cao su trải dài từ miền Đông Nam bộ, lên Tây nguyên, Duyên hải miền Trung và vùng núi phía Bắc, trong đó có hơn 50.000 hecta được trồng trên đất bạn Lào và Campuchia. Tổng số CNLĐ của 68 đơn vị thành viên nay đã hơn 115.000 người, trong đó 12,7% là công nhân người dân tộc và 8,7 % là người Lào và Campuchia. Những năm qua, thị trường cao su phát triển tốt, giá mủ đứng ở mức cao, tạo nhiều lợi nhuận nên đời sống công nhân cao su càng thêm sung túc mọi mặt. Với hiệu quả sản xuất kinh doanh và những thành tích đã đạt được, tháng 6 vừa qua, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam đã vinh dự nhận Cờ Thi đua của Chính phủ - là 1 trong 17 tập thể đơn vị trong cả nước đã đạt giải Nhất dẫn đầu phong trào thi đua yêu nước trong các cụm, khối thi đua năm 2010. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam cũng đang hân hoan chuẩn bị làm lễ đón nhận Huân chương Sao Vàng do Nhà nước tặng thưởng.

Chào mừng những ngày lễ lớn trong năm, mừng cuộc bầu cử HĐND các cấp và Quốc hội khóa XIII thành công, thiết thực chào mừng kỷ niệm 100 năm ngày bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, 82 năm ngày thành lập Công đoàn Việt Nam và 82 năm ngày truyền thống ngành Cao su, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam đã tổ chức Hội diễn Nghệ thuật CNVC – LĐ năm 2011 với mong muốn tạo không khí thi đua sôi nổi, tăng cường tình đoàn kết giao lưu giữa các đơn vị, đẩy mạnh phong trào văn hóa văn nghệ - thể dục thể thao trong công nhân - vì mục tiêu “xây dựng và phát triển Tập đoàn Cao su ngày càng vững mạnh”.

Trước kia, ngành cao su cũng thường tổ chức Hội diễn, nhưng chỉ ở hai cụm: miền Đông và Tây Nguyên. Lần này, theo qui mô rộng lớn của Tập đoàn, Hội diễn đã mở rộng đến các đơn vị cao su đóng trên địa bàn miền Bắc. Tổng cả 3 khu vực có đến 44 đội văn nghệ tham gia, với gần 1.300 diễn viên và 222 tiết mục dự thi. Đa số đơn vị đều xây dựng hẳn một chương trình có chủ đề. Các tiết mục ca - múa nhạc – kịch - tạp kỹ… đều được chọn lọc, dàn dựng kỹ lưỡng theo từng chủ đề và được luyện tập rất công phu.

Không sống riêng lẻ như bà con nông dân - mỗi nhà một khu vườn một mảnh ruộng, người công nhân cao su tuy cũng ở vùng nông thôn nhưng thường sống quây quần, đầm ấm thành làng công nhân và gắn bó mật thiết với nông trường, công ty. Ở đó, sinh hoạt văn hóa văn nghệ là một nhu cầu không thể thiếu. Từ lâu, ngành cao su như một miền đất lành, người công nhân không chỉ được tạo công ăn việc làm, ổn định đời sống vật chất mà còn được chăm lo đời sống tinh thần. Tiếng hát của người công nhân bấy lâu đã vang lên trong những khu vườn xa xôi heo hút nay cùng hội tụ về làm chương trình Hội diễn tưng bừng rộn rã, tạo sự hưng phấn sôi nổi... Những gương mặt công nhân chân chất, có người mới lần đầu bước lên sân khấu; những đôi tay chai sạn thô ráp vì quanh năm cầm dao cạo và xách thùng mủ - giờ bổng dưng rạng rỡ tươi tắn, lấp lánh và thăng hoa theo phục trang và những điệu múa dưới ánh đèn sân khấu... Có thể nói, thành công của Hội diễn chính là sự đầu tư, sự chuẩn bị chu đáo của các đoàn tham dự và đặc biệt là tính ganh đua, thể hiện hết mình của các diễn viên… Tôi đã bắt chuyện một tốp diễn viên nữ trong trang phục biểu diễn với gương mặt được trang điểm khéo léo. Các em cho biết đang làm công nhân cạo mủ ở Cù Bị, Xà Bang của Bà Rịa. Tôi vẫn ra vẻ hồ nghi: Công nhân cạo mủ mà xinh đẹp thế này à? Các em cười và đưa tay nắm lấy tay tôi: Chị xem tay của tụi em nè, chai sần hết trơn vì cầm dao cạo và xách thùng mủ. Vâng, tôi nắm từng bàn tay với những ngón thô sần chai cứng của các em mà nghe lòng mình rưng rưng xúc động…

Thử lướt qua tên chủ đề chương trình ở khu vực 3 – nơi được xem là tập trung nhiều “đội mạnh”, chúng ta sẽ thấy ngợp ngời tình yêu thương và nồng nàn lòng tự hào về ngành nghề cao su: Dòng nhựa dâng đời (đơn vị Tây Ninh), Rừng cao su “đỏ” (Phú Riềng); Dòng nhựa trắng ân tình (Dầu Tiếng); Màu xanh tương lai (Trường Cao đẳng Nghiệp vụ Cao su); Đất nước và dòng nhựa trắng (Đồng Nai); Yêu sao dòng nhựa quê hương (Hòa Bình); Tự hào công nhân cao su Bình Phước (Lôc Ninh); Dòng nhựa tràn (Bà Rịa); Niềm tin và nhựa sống (Bình Thuận); Âm vang dòng nhựa trắng (Tân Biên); Bay lên dòng nhựa trắng (Tài Chính); Cao su Việt Nam tự hào có chúng tôi (Bình Long); Cao su Việt Nam – Thắp sáng quá khứ, rạng ngời tương lai (Phước Hòa); Hành trình Cao su Việt Nam (Cơ quan Tập đoàn); Niềm tin trên chặng đường mới (Nam Tân Uyên)…

Xuyên suốt trong Hội diễn là những tiết mục đầy cảm xúc sáng tạo nghệ thuật ca ngợi ngành nghề, hiển thị mạnh mẽ lòng tự hào về người và cây cao su, đã thực sự chinh phục lòng người. Một điều cần trân trọng và biểu dương, đó là những sáng tác tự biên của các tác giả thật sự là cán bộ, CNVC – LĐ của ngành Cao su Việt Nam. Vâng, tôi đã được gặp lại những “gương mặt văn nghệ” thân thiết của cả mười năm, hai mươi năm trước: Khuất Lộc của Phú Riềng; Khánh Hòa, Ngọc Du của Đồng Nai; Hữu Từ, Nguyễn Đại của Bà Rịa; Vĩnh và Ngọc Quỳnh của Hòa Binh; Sa Bình, Minh Đức của Dầu Tiếng, Minh Anh của Lộc Ninh.v.v. Đa số các bạn vẫn gắn bó với công việc chuyên môn, vẫn đều đặn sáng tác cho ngành cao su những tác phẩm mang hơi thở của người công nhân, gần gủi với công việc hàng ngày, trải lòng cùng những nhịp điệu của vườn cây nhà máy, và rất tâm huyết với sự phát triển đi lên của ngành. Ở Hội diễn lần này còn có những tác giả mới như Nguyễn Tuấn Anh, Nguyễn Huy Lý... với nhiều bài hát mới ở Tây Nguyên và phía Bắc. Cùng với tác phẩm của các nhạc sĩ chuyên nghiệp, những ca khúc của nhạc sĩ “cây nhà lá vườn” đã góp phần không nhỏ cho sự thành công của Hội diễn ngành, làm hồng hào thêm thêm thương hiệu Cao su Việt Nam.

Bản đại hợp xướng huy hoàng nhất, rực rỡ nhất!

Cao su Hà Tĩnh, Sơn La, Điện Biên; Mang Yang, Quảng Trị, Chư Sê; Đồng Nai, Phú Riềng, Bình Long, Phước Hòa, Tân Biên… là những đội nhận được giải cao ở các khu vực. Có đến 117 tiết mục đoạt huy chương vàng bạc đồng ở 3 khu vực với 900 diễn viên về TP.HCM tham dự vòng chung kết, được tổ chức tại nhà hát Quân Đội từ ngày 25 đến 28/7.

Theo suốt vòng chung kết, tôi cảm thấy mình được bồng bềnh trôi trên dòng sông âm nhạc thật phong phú, đa dạng và thật đặc trưng của các vùng miền. Chỉ với duy nhất một chiếc lá cao su trên môi mà anh Điểu Ưng, công nhân người S'Tiêng của đơn vị Lộc Ninh đã làm thành một bài độc tấu kèn lá, hòa trong nhịp chày giả gạo của bà con dân tộc ở sóc Bom Bo. Tiếng hát và cách xoay mông điệu nghệ của cô công nhân Mè Thị Vuông của Sơn La trong bài Người Khơ Mú ơn đảng; điệu múa Dao của đội Điện Biên, những chiếc khèn của các chàng trai và nhịp chân bay bổng của các cô gái đến từ đơn vị Thương mai Du lịch, nét duyên dáng của múa Hương rượu xuân … trên các nền nhạc tiết tấu vui tươi đậm chất dân ca Tây Bắc đã mang đến sắc màu vùng cao xa xôi cùng những ấn tượng mới mẽ. Rồi âm vang đại ngàn trầm hùng với giọng hát của 5 chàng trai đơn vị Mang Yang qua bài Chim K'tia; cách biểu diễn rất nghịch ngợm nhưng điêu luyện với những nhạc cụ tre nứa và cồng chiêng của các diễn viên người dân tộc nhảy múa trên đôi chân trần - Mừng chiến thắng Chư Pảh đã mang đến sự bất ngờ thích thú cho mọi người. Một mình trên sân khấu với cây đàn T'rưng, cô diễn viên của Kon Tum đã tạo nên những âm thanh réo rắc như tiếng suối, tiếng thác; hai bài hòa tấu Hội mừng chiến thắng của Mang Yang, và Khúc nhạc quê hương của Chư Sê thật đậm đặc chất Tây Nguyên…  Mỗi đơn vị đã mang về Hội diễn sắc thái riêng, nét văn hóa riêng của từng vùng miền, của từng dân tộc anh em – thật đa diện và tinh tế. Khán giả không uống rượu cần, không nhấp rượu xuân Tây Bắc nhưng vẫn thấy lòng mình nghiêng ngã say theo từng nhịp điệu...

Nhiều chương trình được đầu tư qui mô hoành tráng, dàn dựng kỹ lưỡng và luyện tập công phu. Có những tiết mục ca ngợi Đảng và Bác Hồ với nhiều cảm xúc sáng tạo nghệ thuật. Nhiều tiết mục nội dung ca ngợi đất nước thiêng liêng, biểu lộ sâu sắc lòng tự tôn dân tộc: Đất Việt tiếng vọng ngàn đời, Rồng trên đất Việt của đội Bình Long, Huyền thoại đất nước của Đồng Nai, Bay lên nguồn cội của Krông Buk, Lời ru Âu Lạc của Kon Tum, Dòng sông linh thiêng của Quảng Trị, Trống hội mừng công của Lộc Ninh, Việt Nam ơi chân trời rộng mở của Hòa Bình… Các diễn viên trong phục trang lộng lẫy đã cùng cất cao tiếng hát hào hùng, những động tác múa thật mạnh mẽ, hòa trong nhịp điệu hùng tráng, tiết tấu thúc giục lòng người… đã hiển thị lòng yêu nước nồng nàn và khí thế sẳn sàng lên đường bảo vệ Tổ quốc của công nhân cao su và thế hệ trẻ hôm nay.

Chiều 28/7/2011 (đúng 82 năm ngày thành lập Công đoàn Việt Nam), Ban tổ chức Hội diễn Nghệ thuật CNVC – LĐ của Tập đoàn Công nghiệp Cao Su Việt Nam năm 2011 đã công bố kết quả, trao thưởng cho 20 tiết mục đạt Huy chương Vàng,  25 Huy chương Bạc, 32 Huy chương Đồng và 40 giải khuyến khích cùng một số giải phụ.

Nhạc sĩ Trần Long Ẩn, Phó Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Chủ tịch Hội Âm nhạc TPHCM, là Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật của Hội diễn khu vực 3 và vòng chung kết đã nhận xét: Đây là một cuộc biểu dương lực lượng nghệ thuật đông đảo hùng mạnh của Tập đoàn Cao su, là cuộc quảng bá ngoạn mục về hình ảnh tốt đẹp của người công nhân đầy lòng tự hào về ngành cao su đang lớn lên từng ngày. Là một bản hợp xướng huy hoàng nhất, rực rỡ nhất mà giá trị và tầm vóc đã thực sự chinh phục khán giả và hội đồng giám khảo... Vâng! Đã có giọt nước mắt xúc động long lanh trong mắt của thành viên ban giám khảo, bởi vì đã có những tiết mục len lõi vào tận nơi thẳm sâu của tâm hồn. Đây là điều mà mọi loại hình nghệ thuật vẫn luôn hướng đến… Hội diễn ngành cao su lần này không chỉ hoành tráng về số lượng, phong phú các thể loại mà quan trọng là chất lượng nghệ thuật và tài năng sáng tạo nghệ thuật - đã dần “tiệm cận” với sự chuyên nghiệp. Tài năng nghệ thuật của CNVC – LĐ trong ngành Cao su Việt Nam là hết sức to lớn, phong phú và đa dạng. Người CNVC- LĐ ngành cao su không chỉ giỏi về chuyên môn nghiệp vụ mà còn có khả năng sáng tạo văn học – nghệ thuật nữa...”

Nhạc sĩ lão thành Phan Huỳnh Điểu khen ngợi: Hay quá! Quá hay! Nhiều đơn vị chịu khó đầu tư cho văn nghệ, đầu tư cho trang phục và đạo cụ, mà không phải đoàn văn công nào cũng có được... Nhà báo Nguyễn Thanh Bình, “tổng phụ trách” của trang web Giai Điệu Xanh: Tôi đã xem nhiều Hội diễn quần chúng, nhưng Hội diễn ngành cao su có nhiều loại hình phong phú đến ngạc nhiên…

Tổng kết Hội diễn, ông Lê Minh Châu, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn, Trưởng Ban Tổ chức đã trân trọng biểu dương sự cố gắng luyện tập và biểu diễn của các diễn viên là những hạt nhân văn nghệ tiêu biểu ở các đơn vị. Ông nói: Điều đáng quí là những khúc hát múa, những bài ca tự biên và những kịch bản, tiểu phẩm mang đậm tính màu cờ sắc áo của đơn vị mình, nhưng bao trùm lên trên vẫn là tình cảm yêu thương gắn bó và tinh thần trách nhiệm với ngành cao su. Những câu ca điệu múa không chỉ mở ra một không gian sâu rộng của chiều dài lịch sử hình thành và phát triển của ngành cao su, với lòng tri ơn những thế hệ công nhân đi trước đã đổ xương máu gầy dựng ngành, mà còn khẳng định sự dấn thân đầy trách nhiệm của lớp công nhân trẻ hôm nay đối với sự đi lên và phát triển của Tập đoàn Cao su trong giai đoạn hội nhập.

Hội diễn đã khép lại, diễn viên các đoàn lưu luyến chia tay nhưng niềm vui vẫn đọng trên môi cùng với những kinh nghiệm chuyên môn được đúc rút từ lời góp ý của Hội đồng nghệ thuật: Đa số đơn vị đầu tư cho múa nhiều hơn kịch, nhiều tiết mục nặng về phần nhìn hơn nghe, các khúc hát múa được khuyếch đại âm thanh và rực rỡ sắc màu nhưng thiếu sự tinh tế sâu lắng…

Chúng ta tin: những hạt giống văn nghệ hôm nay sẽ được nhân lên nhiều lần và nở hoa thơm ở các đơn vị; hoạt động văn hóa văn nghệ sẽ làm phong phú đời sống tinh thần của người công nhân, tạo khí thế thi đua lao động sôi nổi, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tích cực góp phần khẳng định vị thế và thương hiệu của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam trong giai đoạn mới.

Quỳnh Lệ