..:: giaidieuxanh.vn ::..

Vũ nhạc thời Đường - đỉnh cao nghệ thuật vũ nhạc Trung Quốc

[08:34 24/09/2003 (GMT+7)]

Nghệ thuật vũ nhạc Trung Quốc có lịch sử trải d

Chính nhờ đạo Phật phát triển cực thịnh, trở thành quốc đạo, quan hệ thương mại và giao lưu văn hoá không ngừng mở rộng nên nghệ thuật múa thời Đường ngoài việc kế thừa những kỹ xảo có từ các triều đại trước như Chu, Tần, Hán... còn tiếp nhận ảnh hưởng từ một số điệu múa dân gian của Ấn Độ, La Mã, Ba Tư, Triều Tiên, Campuchia, Miến Điện, Việt Nam và khu vực Trung Á. Nó là sự kết hợp của các môn nghệ thuật tinh xảo khác gồm: hội hoạ, trang trí sân khấu, hoá trang, thơ ca, âm nhạc cổ điển và hát tuồng.

Các hoàng đế đời Đường nói chung đều có những đóng góp trong việc phát triển nghệ thuật múa và âm nhạc Trung Quốc. Đặc biệt phải kể tới Đường Huyền Tông (hay còn gọi là Đường Minh Hoàng - Lý Long Cơ) với Nghê Thường vũ y khúc.

Người ta truyền nhau câu chuyện rằng: Nhân một đêm Trung thu, Đường Minh Hoàng thấy trăng sáng, mơ ước được đặt chân lên cung Hằng. Vị đạo sĩ tên là La Công Viễn dùng dải lụa trắng hóa thành một chiếc cầu đưa nhà vua đến nguyệt điện. Trong ánh sáng rực rỡ, những tiên nữ xinh tươi trong xiêm y lộng lẫy, tay cầm lụa trắng tung lên vừa múa vừa hát, gọi là khúc Nghê Thường vũ y, làm mê hồn người. Đường Minh Hoàng ngây ngất quên cả trời gần sáng đến nỗi La Công Viễn phải nhắc nhở nhiều lần mới chịu dời gót.

Trở lại trần gian, Đường Minh Hoàng nhớ lại khúc Nghê Thường vũ y đã được chiêm ngưỡng trên cung Quảng để tập cho cung nữ trong triều múa hát. Rồi cứ thế, đến đêm rằm tháng Tám, Đường Minh hoàng và Dương Quý Phi cùng uống rượu dưới trăng, ngắm các vũ nữ múa hát khúc Nghê Thường mà tưởng như đang sống trên thiên cung.

Lại có sách dẫn: Đường Minh Hoàng lên chơi nguyệt điện, thấy các tiên nữ mặc áo cánh chim, xiêm y ngũ sắc, hát bài Tây thiên điệu khúc, khi trở về trần còn nhớ mang máng. Nhằm lúc có tiết độ sứ là Dương Kính Thuật từ Tây Lương về, đem vũ khúc Bà-la-môn dâng hiến, vua thấy điệu múa có nhiều chỗ giống Tây Thiên điệu khúc liền chỉnh đốn cả hai khúc hát múa làm thành Nghê Thường vũ y khúc. Về sau, các quan cũng bắt chước vua mang điệu múa và khúc hát đó về các phiên trấn xa xôi nơi họ cai trị rồi dần dần phổ biến khắp dân gian. Tục ngắm trăng, xem ca múa sau biến thành thú vui đêm rằm Trung Thu.

Thực ra, dựa vào sử liệu thì những điệu múa hát này bắt nguồn từ Ấn Độ, truyền vào Trung Quốc qua huyện Đôn Hoàng, thuộc đất Tây Lương, và dần dần được biến đổi cho hợp với truyền thống và văn hóa Trung Quốc. Nghê Thường vũ y khúc được xem là viên ngọc quý trong kho tàng vũ điệu Trung Quốc.

Không chỉ múa cung đình phát triển, múa dân gian thời Đường cũng rất đặc sắc. Qua những bức tranh khắc ở vách đá động Đôn Hoàng, các nhà khảo cổ học cho rằng, một số nhóm nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp bấy giờ dựa vào các điệu múa phổ biến của người dân Cam Túc, đã sáng tạo nên điệu múa đặc sắc có tên Ti Lộ hoa vũ khúc. Nội dung chính của Ti Lộ hoa vũ khúc kể về câu chuyện còn lưu truyền ở vùng Hà Tây. Enus, một thương nhân Ba Tư đến làm ăn ở Trung Quốc. Hoạ sĩ nổi tiếng họ Trương đã cứu ông khỏi trận bão cát. Năm năm sau, Enus đã dùng một số tiền lớn để chuộc Anh Nương, con gái của Trương khỏi tay những kẻ bắt cóc. Hoạ sĩ họ Trương xúc cảm với cảnh đoàn tụ gia đình đã tạo nên những tuyệt tác còn ghi lại trên đá. Đó là các bức tranh vẽ cảnh điệu nhảy trên bông sen của tiên đồng hay cảnh tấu nhạc với những cô gái thướt tha, duyên dáng, thả hồn cùng tiếng tì bà.

Nghệ thuật múa đời Đường là kết quả của sự kế thừa văn hoá truyền thống, làm nổi bật kỹ xảo múa dân gian cổ điển Trung quốc, phối hợp nhịp nhàng với vũ điệu và âm nhạc của nhiều quốc gia khác (đặc biệt là Ấn Độ và Ba Tư). Chính vì sự bao trùm về phong cách, đề tài..., múa là một trong những môn nghệ thuật được đông đảo các tầng lớp dân chúng đời Đường yêu thích và đón nhận. Nó còn góp phần gỡ bỏ ranh giới trong sinh hoạt văn hoá tinh thần giữa các dân tộc Trung Quốc cũng như giữa Trung Quốc và thế giới bên ngoài.