Đối với Mozart - Âm nhạc Cổ điển vẫn lung linh sự hoa mỹ, quý phái, vẫn có tính cá nhân làm chủ đạo nhưng mọi thứ hài hòa và nhạc của ông luôn tìm kiếm sự thanh khiết, nét tao nhã và đạt tới vẻ đẹp cao cả thông qua sự đơn sơ và duyên dáng...

Đến cuối cuộc đời, chỉ 35 năm ngắn ngủi, Mozart đã để lại cho đời hơn 20 vở Opera; nhạc giao hưởng, chủ yếu ông tập trung vào 3 bản cuối là số 39, 40 và 41, được hoàn thành chỉ trong vòng 6 tuần lễ; nhạc kịch có “Cây sáo thần”, “Đám cưới Figaro”, “Don Juan”, “Khúc cầu hồn”, “Hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ”, “Concerto Piano số 21”…; nhạc thính phòng và nhạc cho Piano... Dù đã trải qua hơn 250 năm, những kiệt tác âm nhạc của ông vẫn được xem là đỉnh cao trong các lĩnh vực nhạc piano, nhạc thính phòng, nhạc giao hưởng, nhạc tôn giáo và opera và trở thành những viên ngọc vô giá trong kho tàng âm nhạc nhân loại ngày nay.


Một trong những viên ngọc đó, là tác phẩm Symphony No 40 (cung Sol thứ, K.550), được viết vào mùa hè năm 1788, lúc Mozart 32 tuổi. Với nhạc cụ là khối đàn dây tiêu biểu bao gồm Violin, Viola và Cello, cộng thêm kép đôi Contrabass (nghĩa là Đại Hồ cầm có nét nhạc giống với Hồ cầm, nhưng thấp hơn một quãng tám); khối kèn gỗ sử dụng gồm: hai Lute, hai kèn Oboe và hai kènBassoon; khối kèn đồng chỉ có hai French horn, và bộ gõ gồm hai bộ Timpani. Không có kèn Trumpet hay kèn Trombone (loại kèn đồng tương tự như trumpet)…


Sau Mozart, có Betthoven, tên thật là Ludwig van Beethoven (17/12/1770 - 26/3/1827) - là một nhà soạn nhạc cổ điển người Đức - một hình tượng âm nhạc quan trọng trong giai đoạn giao thời từ thời kỳ âm nhạc cổ điển sang thời kỳ âm nhạc lãng mạn.

Những bản giao hưởng phải kể đến của Betthoven: Giao hưởng số 2 Rê trưởng, Giao hưởng số 3 Mi giáng trưởng (Anh hùng ca), Giao hưởng số 5 Đô thứ (Định mệnh), Giao hưởng số 6 Fa trưởng (Đồng quê), Giao hưởng số 7 La trưởng, Giao hưởng số 9 Rê thứ (Niềm vui), các tác phẩm cho dương cầm như: Für Elise và các Sonata Bi tráng (Pathétique), Ánh trăng (Moonlight), Bình minh (Waldstein), Khúc đam mê (Appasionata)... các Sonata cho vĩ cầm như Mùa xuân (Spring), Kreutzer... các Piano Concerto số 2, số 3, số 5 Emperor (Hoàng đế), Violin Concerto D major... các khúc mở màn Overture Coriolan, Leonore, Egmont... và vở Opera duy nhất Fidelio,… Các tác phẩm thời kỳ cuối, có những đoạn, mà không gian phải rung lên dưới sức nặng của tư tưởng và tình cảm, nơi mà nhà soạn nhạc khiếm thính vươn ra ngoài các giới hạn của nhạc cụ và giọng ca…

Trong đó, bản Giao hưởng số 9 cung Rê thứ là tác phẩm giao hưởng trọn vẹn cuối cùng do Beethoven biên soạn và hoàn thành vào năm 1824. Sử dụng một phần nội dung của bài Ode An die Freude - Friedrich Schiller làm lời ca. Đây là thử nghiệm đầu tiên mà nhà soạn nhạc vĩ đại sử dụng giọng hát con người ở cùng cấp độ với các nhạc cụ trong một bản giao hưởng.

Đây là một tác phẩm quy mô và có tầm nhìn, là biểu trưng cho tột đỉnh của độ khó kỹ thuật vào thời đó. Tác phẩm có các đoạn, nhất là đoạn solo kèn co trong chương chậm, dường như không thể chơi được trên các nhạc cụ đồng không có van truyền thống vào thời của Beethoven. Giao hưởng số 9 giọng Rê thứ cũng là hiện thân của tính nhị nguyên trong âm nhạc (là sự kế hợp giữa chủ nghĩa Cổ điển và chủ nghĩa Lãng mạn, giữa cái cũ và cái mới).


Bản giao hưởng này được biết đến nhiều nhất trong tất cả các tác phẩm của âm nhạc cổ điển châu Âu thời bấy giờ, và đây được xem là một trong những kiệt tác của Beethoven bởi nó được soạn khi ông đã điếc hoàn toàn. Có thể nói, bản Giao hưởng số 9 cung Rê thứ đóng một vai trò văn hóa nổi bật trong xã hội hiện đại.

Ông cũng là người khai sáng, khơi thông những dòng chảy dường như bất tận với những tên tuổi lừng lẫy và toả sáng tới tận bây giờ như: Schubert, Chopin, Schumann, Tchaicovxki, Mendellesson, Berlioz...

Đến năm 1789, khi say xưa với tư tưởng tự do tràn ngập châu Âu, Betthoven bắt đầu xa rời lối sáng tác cũ của trường phái cổ điển. Và chính ông cũng là nhạc sĩ đặt dấu chấm hết cho trường phái cổ điển thời kỳ đó…

Trong thời đại làn sóng chủ nghĩa lãng mạn tràn ngập và biến chủ nghĩa cổ điển thành quá khứ, một bản giao hưởng với cường độ, đa dạng hóa âm thanh, đưa tính cá nhân lên làm chủ đạo… đã khẳng định sức sống và sự phát triển của truyền thống âm nhạc cổ điển. Mozart và Beethoven - Hai thiên tài trường phái âm nhạc cổ điển đã tạo nên nguồn mạch vô tận và trở thành “bệ phóng” cho trường phái âm nhạc lãng mạn.

Mai Khang