-Anh có thể mô tả khái quát về thể loại Trường Ca ?
-Ns Minh Châu: Có thể hiểu khái quát trường ca (TC) là một tác phẩm thanh nhạc có thời lượng dài, đề cập đến những đề tài lớn, gồm nhiều nội dung độc lập, được bố cục có lớp lang (về thời gian, không gian) tạo thành mạch xuyên suốt, sắc thái âm nhạc thay đổi theo những nội dung... theo tôi, đó là những điểm đặc trưng của thể loại trường ca, những yếu tố mà một ca khúc đơn lẻ không chuyển tải hết được; một điều dễ nhận thấy là những trường ca của các nhạc sĩ từ trước đến nay hầu như đều sử dụng chất liệu dân ca Việt Nam;
Thể loại TC đã được sáng tạo bởi các nhạc sĩ tiền bối Việt Nam từ những thập niên 50-60 thế kỳ trước. Tuy nhiên, khoảng 4 thập kỷ nay nó đã vắng bóng, đây là thể loại tôi rất trân quý nên rất muốn tiếp nối, khơi thông cho thể loại này bằng những sáng tác của mình.

Nhạc sĩ Minh Châu
-Anh có thể nêu một trường ca mà anh yêu thích?
-Ns Minh Châu: Tôi rất yêu thích tác phẩm Hội Trùng Dương của nhạc sĩ Phạm Đình Chương - một trường ca dạt dào xúc cảm và thấm đẫm tình tự dân tộc...
-Anh có thể nêu rõ sự khác biệt giữa hình thức “liên khúc” và thể loại "trường ca" ?
-Ns Minh Châu: Một “liên khúc” gồm những ca khúc cùng chủ đề, theo tôi, hoàn toàn khác với một trường ca, bởi liên khúc không có những đặc trưng của trường ca như tôi đã nói ở trên. Hơn nữa, trường ca thường do một tác giả sáng tạo, bố cục tạo nên mạch nội dung, cảm xúc... trong khi liên khúc là những ca khúc của nhiều tác giả, chỉ giống nhau chủ đề nhưng nội dung có khi trùng lặp, thiếu sự độc lập để có thể bố cục thành một mạch nội dung xuyên suốt mà không thừa, thiếu.

-Anh có thể chia sẻ những nét chính của những trường ca do anh sáng tác?
-Ns Minh Châu: Tôi đã viết và thực hiện 2 trường ca, gồm trường ca Bức tranh non nước (phát hành Tháng 3 năm 2003) và trường ca Người Việt (vừa phát hành tháng 11/2009). Cả 2 đều phát triển giai điệu bằng chất liệu âm nhạc dân tộc VN, với sự vận dụng và phát triển những thang âm, điệu thức các vùng miền.
Nếu Trường ca Bức tranh non nước nhằm phác họa nên những đặc trưng địa lý, lịch sử, văn hóa... mang tính khu biệt của ba miền Bắc, Trung, Nam để hòa chung vào thành một Việt Nam gấm hoa (phần 4 của trường ca này) mang chiều rộng không gian và chiều dài lịch sử, thì trường ca Người Việt nhằm đi vào chiều sâu tâm hồn của các thế hệ người dân Việt Nam.Điều này không dễ; Chính vì thế, để lột tả được tâm cảm người Việt, những nỗi niềm thâm trầm theo tiến trình thời gian của dân tộc, trong suốt 6 năm nay, tâm trí tôi lúc nào cũng trăn trở và chiêm nghiệm về nó, làm thế nào để tác phẩm nói lên được tâm hồn người Việt một cách sâu sắc, xác thực và hồn hậu nhất.
-Anh có thể giới thiệu chi tiết hơn về tác phẩm trường ca Người Việt mà anh vừa phát hành?
-Ns Minh Châu: Trường ca Người Việt gồm có 5 phần: Chàng trai nước Việt, Cô gái Việt, Duyên Việt, Trẻ thơ Việt, Hồn Việt là thế giới nội tâm của những thế hệ người Việt với những diễn biến tình cảm đa dạng theo dòng chảy đời sống. Chàng trai và Cô gái với mối Duyên tao phùng trở thành người Cha,người Mẹ Việt Nam, cùng vượt qua bao gian khổ để lưu truyền nòi giống Rồng Tiên là thế hệ Trẻ thơ. Với phần cuối Hồn Việt, ngoài ý nghĩa biểu trưng thế giới tâm hồn của người Việt theo suốt truyền kỳ lịch sử, Hồn Việt còn là khúc nhạc tưởng niệm đến tất cả những vong linh người Việt đã nằm xuống qua bao thế hệ, trải dọc trên con đường gian khó dằng dặc ngàn năm. Đây là khúc nhạc tôn kính những máu xương người Việt đã đổ ra để hòa vào thiên nhiên, biến thành hồn khí linh thiêng của núi sông, luôn phù hộ cho người dân Việt trên con đường đi tới. Giai điệu âm nhạc của trường ca Người Việt được vận dụng và phát triển từ các điệu thức, thang âm của âm nhạc cổ truyền Việt Nam. Tôi cũng mời nhạc sĩ Phan Cường cùng hợp tác dàn dựng phần phối khí mang phong cách dân gian pha trộn giao hưởng, thính phòng và đương đại. Các nhạc cụ, nhất là nhạc cụ dân tộc đều được thu sống bởi những nghệ nhân hàng đầu. Phần hát do ca sĩ Tùng Dương, nhóm Năm Dòng Kẻ, nhóm hát thiếu nhi,nhóm bè Nhạc Viện... thể hiện. Phần thu nhạc và thu âm được thực hiện ở cả Hà Nội và TP.HCM. Tôi thực hiện trường ca Người Việt trong hơn 6 năm….

- Theo Anh, vì sao các tác phẩm thuộc thể loại trường ca trong âm nhạc VN rất ít và nhất là gián đoạn khá lâu, khoảng 4 thập kỷ ?
-Ns Minh Châu: Về quy mô tác phẩm, trường ca thuộc loại “trường thiên tiểu thuyết” cần sự đầu tư dài hơi, cần một vốn kiến thức rộng, nhất là viết về VN cần am hiểu ngôn ngữ âm nhạc dân tộc, văn hóa dân gian một cách thấu đáo nên cũng ít nhạc sĩ sáng tác. Vì vậy trường ca vắng bóng trong nhiều thập kỷ nay. Tuy vậy, nó là hình thức của một tác phẩm thanh nhạc lớn, có thể diễn tả những đề tài lớn - điều mà một ca khúc không thể làm được. Và thật đáng tiếc khi thể loại độc đáo này đã bị gián đoạn trong một thời gian dài; bằng sự trân trọng và đam mê của mình, tôi muốn góp sức để khai thông và muốn góp sức phát triển nối tiếp một thể loại đặc sắc của âm nhạc Việt Nam.
Xin cảm ơn Anh vể buổi trò chuyện thú vị này.
Ngọc Điệp