Bài hát  Về đồng được mở đầu bằng tiếng sáo vi vút gợi mở khung cảnh làng quê yên ả, thanh bình. Giọng ca trầm ấm của chàng ca sĩ Huỳnh Lợi với cái duyên luyến láy học từ những làn điệu dân ca như đưa người nghe lạc vào miền cổ tích.

Giữa đời sống hiện đại với những nhịp đập gấp gáp, có người lặng lẽ tự tách mình ra để làm một cuộc "hành hương tâm thức" trở về ngôi làng nhỏ, với không gian ký ức của riêng mình. Người đi, bỏ lại sau lưng những gam màu nóng, những âm thanh ồn ào của phố thị, trở về hòa mình vào dòng sông tuổi thơ trong mát và an lành...

Ngay từ khi lời ca đầu tiên được cất lên ta đã nghe thoang thoảng đâu đây một làn hương quen thuộc. Thanh thoát, trong trẻo đó chính là hương gió đồng, hương lúa mới, hương bùn non, hương khói chiều…Những làn hương của đồng quê cứ vướng vít vào từng câu hát làm ta sống lại những yêu dấu thuở nào. Phút về đồng chính là lúc ta được sống với ước mơ thực sự của đời mình, dẫu đời thường thôi, giản dị thôi nhưng lại là nỗi khát khao không còn có thể che giấu:

Người đi về đâu về đâu …
Ta nay về đồng
Ta nay về đồng
Về đồng khỏa chân dập dềnh bến sông
Về đồng về đồng bạn với rêu rong ơ người ơi
Về đồng nhen lửa thổi cơm
về đồng nhen lửa thổi cơm
về đồng vui cùng tiếng sáo khi chiều buông
Ơ người ơi!
Người ơi! Ta về.

Mỗi hình ảnh là một nỗi nhớ, mỗi nỗi nhớ là một ngọn lửa nhỏ cùng hun đúc cho một tình yêu lớn dành cho quê hương. Lời hát lại càng da diết hơn, gấp gáp hơn, nỗi mong mỏi đã kìm nén bấy lâu giờ đây chợt òa vỡ trên những khuông nhạc. Người ta thường muốn quay về quá khứ với niềm tin làm cho hiện tại tốt đẹp hơn nhưng nhân vật trong ca khúc này lại trở về quá khứ với tâm thế thật tự tin và thỏa nguyện.

Ban đầu là lời thì thầm thức dậy những hồi ức, kế đến là lời gọi mời tha thiết mà đầy quyết tâm. Dường như không có gì thay đổi được những bước chân đang hối hả hành hương trong từng câu hát. Con người ấy không cần mượn đến bóng tối để tìm lại chính mình mà trở về trong mỗi bình minh tươi sáng, trong mỗi hoàng hôn yên bình và lại thấy mình như xưa, nguyên vẹn với từng câu cười, giọng nói:

Người đi về đâu về đâu người ơi?
Chín xứ mười phương biệt chim tăm cá
Ta nay về đồng
Ta nay về đồng
Về đồng lội ao vớt bèo
Về đồng gội tóc chiêm bao
Về đồng thịt da thoảng thơm mùi hương rơm rạ

Dường như cả thể xác và tâm hồn của kẻ yêu quê ấy đã hòa trọn vào hơi thở của đồng ruộng. Không có chút bối rối, ta chỉ cảm nhận được nét trầm tư, sâu lắng của một còn người từng trải với biết bao hỉ, nộ, ái, ố ở đời.

Quyết định về đồng không chỉ là một quyết định khó khăn mà còn là niềm khát khao mãnh liệt. Nó khác xa với những hoài bão, mộng tưởng bởi chỉ là một mong muốn nhỏ nhoi song lại lấy đi của khối óc nhiều nghĩ suy và của con tim nhiều nỗi trở trăn.

Người đi về đâu về đâu người ơi …
Ta nay về đồng
Ta nay về đồng
Thảnh thơi đồng làng
Ngọn gió thênh thang
câu hò ai ngân
giọng buồn mênh mang
Ta về người ơi!
Ta về người ơi!

Lời nhắn nhủ khép lại ca khúc đã đánh thức không ít tâm hồn đồng điệu. Đưa vào thế giới âm nhạc của mình cả một không gian rộng lớn, bao la nhưng nhạc sĩ Dương Toàn Thiên không làm ta lẻ loi, bối rối bởi thân xác ấy, hơi thở ấy đã hòa trọn vào mùi hương của đồng nội.

Với cấu tứ liền mạch, bài ca giống như lời tâm sự của một người hiểu đời, hiểu mình. Không có sự dùng dằng trong hành động cũng như giai điệu, chuỗi cảm xúc thống nhất ấy giúp người nghe thấy yên tâm và tin tưởng ở cuộc sống.

Dư âm mà ca khúc để lại chính là những băn khoăn, những tình cảm rất thực, rất đời về những điều giản dị. Điều này đồng nghĩa với việc ta không thể tìm thấy sự lỗi hẹn của cảm xúc giữa thơ và nhạc mà thay vào đó là sự thăng hoa của ý tưởng.

Điểm mạnh của ca khúc Về đồng nằm ở ca từ giản dị, chân thành và đầy nhiệt huyết. Ca sĩ Huỳnh Lợi với lối hát chậm, chắc nhịp dường như đã chuyển tải trọn vẹn nỗi niềm của 2 tác giả.

Khi âm nhạc thị trường đang tràn lan và gây nhiều tranh cãi thì nhạc sĩ Dương Toàn Thiên đã chọn cho mình một cách riêng để sáng tạo. Bằng điệu thức giọng thứ, ca khúc Về đồng được cấu trúc theo thể hai đoạn đơn. Đoạn một dòng nhạc dàn trải mênh mang, phong cách tự do diễn tả nỗi khát khao chìm trong những kỷ niệm gần gũi, yêu thương. Đoạn hai, âm nhạc được phát triển từ chủ đề ban đầu nhưng tốc độ được đẩy nhanh hơn trong âm hình tiết tấu mô phỏng nhịp trống ngũ liên như thôi thúc, như giục giã, dồn nén cảm xúc để tới nhịp kết lại khoáng đãng, thảnh thơi đầy mãn nguyện.

Âm hưởng toàn bộ bài hát đậm chất liệu dân ca đồng bằng Bắc bộ kết hợp với ca từ gợi sự liên tưởng cảnh đồng quê lúc thanh bình, khi rộn rã, khiến dòng giai điệu thêm cuốn hút. Nhạc sỹ Dương Toàn Thiên đã đưa người nghe trở về chốn bình yên để lắng nghe những âm thanh hồn hậu, quen thuộc từ miền kí ức xa xôi trở về tìm lại bản thể của nó. Ca khúc Về đồng đã làm sống lại trong mỗi người niềm tin thánh thiện về những điều giản dị.

XUÂN QUỲNH
Đà Lạt mùa thu 2009

Nguyên tác bài thơ
Uông Thái Biểu

VỀ ĐỒNG

Người đi về đâu về đâu…
Ta nay về đồng
Về đồng khỏa chân dập dềnh bến sông
Về đồng bạn với rêu rong
Về đồng nhen lửa thổi cơm. Hoàng hôn
Vui vầy cây lá…

Người đi về đâu về đâu người ơi?
Chín xứ mười phương biệt chim tăm cá
Ta nay về đồng
Về đồng lội ao vớt bèo
Về đồng gội tóc chiêm bao
Thịt da thoảng thơm mùi hương rơm rạ…

Người ơi người đi về đâu?
Ta nay về đồng
Đồng ta ngọn gió thênh thang
Câu hò ai ngân giọng buồn mênh mang
Ngọn cau giêng hai úa lá trăng vàng
Vàng trăng muôn thuở…

Thời gian chớp mắt đi đâu đi lâu không về người ơi!
Ta nay về đồng
Về đồng làm trẻ chăn trâu chân không bên sông
Sáo diều vi vu cỏ lau se sắt
Nghe mèo đi hoang
Nghe gà gọi canh…

Người đi cứ đi
Ta nay về đồng
Rửa tai thị phi phủi bụi thị thành
Gác chân bờ đê úp nón ngủ khoèo
Tỉnh giấc chiêm bao công hầu tướng khanh…

2/2008

Bản nhạc bài hát