Nhạc Việt đang phát triển hết sức tự phát, cả về nội dung và chất lượng nghệ thuật.

Trong khi các tác phẩm khí nhạc và những hình thức khác của thanh nhạc là Hợp xướng, romance dù có được đầu tư cũng chỉ nằm trên giấy thì đời sống âm nhạc chỉ còn trông vào ca khúc.

Ai cũng có thể là nhạc sĩ, ai cũng có thể làm ca sĩ !

Chưa bao giờ chúng ta có nhiều nhạc sĩ và ca sĩ đến vậy. Dù biết nhạc hay không cũng sáng tác. Thích hát là đi làm ca sĩ vì lên sân khấu toàn “hát nhép”, còn giọng hát thật phải nương nhờ vào sự "hỗ trợ kỹ thuật" của phòng thu . Người ta được tự do bày tỏ “cái tôi” của mình bất chấp ảnh hưởng  tốt – xấu thế nào đến xã hội. Điều đó làm cho sinh hoạt âm nhạc phong phú và đa dạng hơn nhưng nó sẽ làm “chậm” đi sự tiến triển của âm nhạc bởi tính “tự nhiên chủ nghĩa”.

Đâu rồi những ca khúc của những người làm nghề ?!

Đó là những sáng tác của những các tác giả là Hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam (Hội NSVN). Ngoài những ca khúc được Hội NSVN đầu tư (chủ yếu là romance, hợp xướng) đều nằm trên giấy và “lưu trữ cẩn thận” thì có một lượng ca khúc không nhỏ gửi về dự giải thưởng hàng năm của Hội NSVN (do chính tác giả đã thu audio gửi dự thi) cũng “trùm mền” nằm đó cho đến khi Hội thành lập hội đồng chấm giải mới mở ra cho khoảng 5 hoặc 6 vị trong ban giám khảo nghe. Đến khi trao giải thì các phương tiện truyền thông muốn phát bài đạt giải cũng không có.

Giải thưởng âm nhạc hàng năm của Hội NSVN thường trao rất lặng lẽ: không khách mời, không báo chí, không biểu diễn. Giải thưởng âm nhạc mà chỉ có danh sách tên ca khúc, tên tác giả trên giấy. Không thể kiếm audio để nghe những ca khúc đoạt giải. Và vì thế mà những ca khúc đoạt giải, ngay cả giải nhất cũng rất xa lạ với những hội viên của Hội chứ chưa nói đến công chúng.

Thế thì người nghe có quyền nghi ngờ tính khách quan và chất lượng của giải thưởng. Công chúng âm nhạc không biết tên 3 (chưa nói là nghe được) ca khúc đoạt giải nhất, nhì, ba của giải thưởng Hội nhạc sĩ Việt Nam hàng năm chứ chưa nói là các giải khác.

Tệ hơn nữa, giải thưởng âm nhạc của Hội Nhạc sĩ Việt Nam 2008 (trao cho các tác giả đoạt giải khu vực phía Nam) đã trao ngay tại bữa tiệc tân niên của Hội Âm nhạc TPHCM trong ồn ào nói cười và nâng cốc!!! Nhạc sĩ Trần Tiến vừa nâng ly vừa nói: “Chỉ có Hội Nhạc sĩ Việt Nam mới làm như thế”.
Thật buồn cho một giải thưởng âm nhạc mang tầm quốc gia.

Tiếng nói và trách nhiệm của Hội Nhạc sĩ Việt Nam

Hiện nay, Hội Nhạc sĩ Việt Nam gần 1200 hội viên thuộc 4 chuyên ngành: sáng tác - nghiên cứu – lý luận phê bình - biểu diễn, hầu hết là những người có học vị, có nghề, có sự nghiệp và có tác phẩm.

Hội có 2 tờ báo chính thống là tạp chí Âm nhạc (thuộc Hội Nhạc sĩ Việt Nam) và tạp chí Sóng Nhạc (thuộc Hội Âm nhạc thành phố HCM). Tuy báo ra không đều vì nhiều lý do nhưng nhìn những trang báo ấy chúng ta vẫn chưa thấy được vị thế của những sáng tác của các hội viên ở đâu, chưa thấy tiếng nói và ảnh hưởng của hội trong vấn đề đánh giá và nhận định về sinh hoạt âm nhạc một cách cụ thể mà chỉ là những bài khen chê chung chung, ít bài mang tính lý luận có định hướng sâu sắc.

2 trang web riêng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Hội Âm nhạc TPHCM chỉ có thông tin tiểu sử tác giả là chính. Phần giới thiệu tác phẩm thì èo uột, thiếu hệ thống và thiếu cập nhật thông tin. Và đặc biệt, không có tiếng nói của Hội trước những vấn đề nổi cộm trong sinh hoạt âm nhạc. Thiếu tiếng nói của những người làm nghề để dẫn dắt thị hiếu công chúng.
 
Hầu hết các sáng tác gửi dự giải thưởng hàng năm của Hội Nhạc sĩ Việt Nam (cả khí nhạc và ca khúc) đều được tác giả thu thanh gửi dự giải. Bao nhiều phần trăm trong số tác phẩm ấy được Hội giới thiệu, quảng bá trước và sau khi trao giải. Có khó khăn không khi giới thiệu 1 tác phẩm audio hoặc VCD tới công chúng khi Hội đang có các phương tiện truyền thông mạnh là báo in và báo mạng?
 
Mỗi năm Hội NSVN có từ 1 đến 2 đợt các nhạc sĩ dự trại sáng tác (mỗi trại như thế khoảng 100 triệu đồng). Mỗi đợt kéo dài 15 ngày dành cho khoảng 15 nhạc sĩ. Và có ít nhất là 15 tác phẩm chính thức gồm: Khí nhạc, romance, hợp xướng, bên cạnh đó là nhiều ca khúc (như trại sáng tác âm nhạc tại Nha Trang vừa rồi các tác giả đã viết được tới 20 ca khúc). Những tất các các buổi báo cáo tổng kết trại đều chỉ trình diễn ca khúc (phần ngoài lề của trại) còn lại, những tác phẩm chính thì Hội giữ một bộ, nhà sáng tác giữ 1 bộ đóng gói kỹ càng, ai đó muốn dùng cũng ái ngại vì “làm khổ” người lưu trữ. Một sự đầu tư hình thức và lãng phí!

QUỲNH HỢP